Lỗi kĩ thuật

Những ai quan tâm đến nền giáo dục rất ngỡ ngàng trước bản tin cho biết các đại học tư không có quyền đào tạo ngành sự phạm, luật, và báo chí. Nhưng hôm nay thì Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đính chính rồi: Bộ không có chủ trương đó, chỉ vì lỗi … kĩ thuật thôi.<br /><span class="fullpost"><br />“<span style="font-style: italic;">Đó là do lỗi kỹ thuật, chứ đây không phải là chủ trương của Bộ. Do khi đưa lên trang web của Bộ, người đưa đã không để ý, đưa bản soạn thảo chứ không đưa bản chính thức nên có sự nhầm lẫn đáng tiếc trên</span>”.<br /><br />Lỗi kĩ thuật? <span style="font-style: italic;">Déjà vu</span>. Nghe quen quen. À, nhớ rồi. Tháng 9 năm ngoái, khi website báo điện tử Đảng CSVN đưa tin hải quân Trung Quốc tập trận ở biển Đông, ông tổng biên tập biện minh rằng do lỗi đánh máy, vì bỏ thiếu hai chữ “ngang ngược”. Sau đó vài tuần (tháng 10) lại đến vụ Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm của Bộ Y tế vinh danh công ti Vedan với "Top 100 sản phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng năm 2009", mà công ti này vốn nổi danh với “thành tích” đầu độc sông Thị Vải. Lỗi lầm này vì lỗi đánh máy của người thư kí, và nghe nói người thư kí bị buộc thôi việc. Lần này, không biết Bộ Giáo dục và Đào tạo có buộc ai thôi việc hay không?<br /><br />Công bằng mà nói những lỗi lầm kĩ thuật xảy ra bất cứ ở đâu và bất cứ lúc nào. Nhưng điều đáng nói ở đây là tần số sai sót kĩ thuật trong thời gian qua xem ra hơi “bị” nhiều, mà đó chỉ là những trường hợp nổi trên báo chí, còn biết bao trường hợp sai sót kĩ thuật mà người dân chưa hề biết đến. Lỗi kĩ thuật, tuy nói là kĩ thuật, nhưng nó có tầm ảnh hưởng không nhỏ. Chẳng hạn như bài báo trên báo điện tử Đảng CSVN làm xấu quốc thể và danh dự quốc gia, hay như vụ Vedan nó gây ấn tượng rằng đồng tiền có thể mua tất cả, kể cả mua sự vinh danh. Còn lỗi lầm kĩ thuật của Bộ Giáo dục và Đào tạo làm cho người dân phải thắc mắc rằng chuyện nhỏ như vậy mà còn sai thì chuyện chính sách có sai lầm nào không? Đây không phải là chuyện bình thường hay chuyện khôi hài trên bàn cà phê. Thử tưởng tượng khi chúng ta đọc một báo cáo khoa học và thấy một lỗi lầm, thì câu hỏi lập tức đặt ra là còn lỗi lầm nào khác không, và chúng ta có thể tin tưởng vào tác giả hay không? Do đó, tuy là lỗi kĩ thuật, nhưng ảnh hưởng thì không “kĩ thuật”, mà là danh dự quốc gia, là sự sứt mẻ niềm tin vào các quan chức.<br /><br />Lỗi lầm kĩ thuật liên quan đến sự “competence” hay trình độ và kĩ năng chuyên môn. Những lỗi lầm trong thời gian qua chẳng những nhiều mà điều đáng quan tâm là nó xảy ra ở những nơi quyền lực cao nhất của nước. Điều này làm cho người dân phải đặt câu hỏi về trình độ và kĩ năng chuyên môn của các quan chức cao cấp ở nước ta.<br /><br />NVT<br /><br />====<br /><br />http://vietnamnet.vn/giaoduc/201002/Hieu-truong-truong-Y-lo-sinh-vien-thieu-nhan-hau-895978/<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Bộ GD-ĐT rút lại quy định trường tư không đào tạo Sư phạm, Luật, Báo chí</span><br /><br />(Dân trí) - Trước những ý kiến cho rằng, việc cấm trường ĐH ngoài công lập mở các ngành sư phạm, luật và báo chí là không đúng, thể hiện sự phân biệt đối xử giữa trường công - tư, Bộ GD-ĐT đã rút lại quy định này.<br /><br />Ngày 23/2, Bộ GD-ĐT đưa lên mạng Dự thảo Thông tư quy định cụ thể một số điều kiện, hồ sơ mở ngành đào tạo trình độ cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ. Trong đó, có quy định các trường ngoài công lập không mở các ngành sư phạm, luật và báo chí.<br /><br />Ngay sau dự thảo đưa lên trang web của Bộ GD-ĐT để lấy ý kiến và đã có nhiều ý kiến cho rằng, cấm trường đại học ngoài công lập mở những ngành này là không đúng, thể hiện sự phân biệt đối xử giữa trường công - tư và đi ngược lại với quy định của Luật Giáo dục.<br /><br />Ngày sau đó, trên mạng của Bộ GD-ĐT đã đưa lại văn bản Dự thảo Thông tư mới lần 2, trong đó Bộ đã rút lại nội dung “các trường ngoài công lập không mở các ngành sư phạm, luật và báo chí”.<br />Giải thích về lý lo “rút lại” nội dung này với báo chí, lãnh đạo Bộ GD-ĐT cho biết: “Đó là do lỗi kỹ thuật, chứ đây không phải là chủ trương của Bộ. Do khi đưa lên trang web của Bộ, người đưa đã không để ý, đưa bản soạn thảo chứ không đưa bản chính thức nên có sự nhầm lẫn đáng tiếc trên”.<br /><br />Như vậy, trong việc mở ngành đào tạo, các trường ngoài công lập vẫn được đào tạo các ngành sư phạm, luật và báo chí.<br /><br />Hồng Hạnh<br /></span>

Lỗi kĩ thuật

Những ai quan tâm đến nền giáo dục rất ngỡ ngàng trước bản tin cho biết các đại học tư không có quyền đào tạo ngành sự phạm, luật, và báo ch...

Đọc thêm »

Tiếng Anh bài 15: cách viết một đoạn văn

Một bài báo khoa học thường được viết theo cấu trúc IMRAD (introduction, methods, results, and discussion). Mỗi phần bao gồm một số đoạn văn (paragraphs). Mỗi đoạn văn bao gồm nhiều câu văn (sentence). Một trong những khó khăn mà tôi thấy sinh viên thường gặp lúc viết bài báo khoa học là cách cấu trúc một đoạn văn sao cho dễ đọc và “trôi chảy”. Thật ra, chẳng riêng gì sinh viên, tôi thấy ngay cả những thầy cô vẫn viết văn khoa học rất tồi. Do đó, tưởng là việc dễ làm, nhưng trong thực tế thì không dễ chút nào. Trong bài này tôi sẽ mách một vài kinh nghiệm trong việc cấu trúc một đoạn văn một cách logic và trôi chảy.<br /><span class="fullpost"><br />Một đoạn văn là một “đơn vị” văn chương của một bài báo khoa học. Điều mà người đọc kì vọng khi đọc một đoạn văn là ý tưởng của người viết và thông tin làm nền tảng cho ý tưởng đó. Nếu người viết không đáp ứng được kì vọng này – như đoạn văn có nhiều ý tưởng, hay không có bằng chứng – thì người đọc sẽ cảm thấy lẫn lộn hay khó chịu, và sẽ không muốn tiếp tục đọc. <br /><br />Vậy thì câu hỏi đặt ra là: một đoạn văn phải có chức năng gì? Nói một cách ví von, điều mà người đọc muốn tìm trong một đoạn văn khoa học cũng chẳng khác gì chúng ta kì vọng ở một người bạn đời: đó là tinh thần ủng hộ, kiên định, và chu đáo. Một đoạn văn cũng cần có những đặc điểm như thế: có bằng chứng yểm trợ cho ý tưởng, có lập trường kiên định, và phải khúc chiết.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Bằng chứng</span>. Một đoạn văn tốt là một đoạn văn hàm chứa thông tin, và thông tin đó phải có liên quan hay mang tính yểm trợ cho luận án của người viết. Đoạn văn đó cần phải có liên hệ với luận án một cách rõ ràng, sao cho cả thế giới đuều biết được đoạn văn đó có ý định nói lên điều gì. <br /><br /><span style="font-weight: bold;">Kiên định. </span>Một đoạn văn tốt phải mạnh mẽ và có khi trần trụi. Một đoạn văn mạnh mẽ rất cần thiết để phát triển một ý tưởng chính bằng cách dùng đầy đủ bằng chứng. Một đoạn văn tốt không nên có những câu văn thừa thải, những câu văn “gầy gò”, với bằng chứng chẳng có liên quan gì với nhau. <br /><br /><span style="font-weight: bold;">Khúc chiết </span>ở đây có nghĩa là đoạn văn đó phải “hòa hợp” với những đoạn văn khác trong bài báo. Một đoạn văn tốt không bao giờ làm gián đoạn các đoạn văn khác, mà lúc nào cũng có ý tưởng liên quan với một đoạn văn trước đó.<br /><br />Một đoạn văn bao gồm nhiều câu văn (sentence). Một đoạn văn đơn giản nhất phải có một câu văn chủ đề, và một số câu văn phụ đề. Câu văn chủ đề có mục tiêu “tuyên bố” một ý tưởng hay một quan điểm, còn những câu văn phụ đề có chức năng cung cấp chi tiết và thông tin để làm cơ sở cho câu văn chủ đề. Do đó, một đoạn văn tốt phải hàm chứa những thông tin mang tính khúc chiết và liên kết. Ở đây, tôi không bàn chi tiết về kĩ thuật viết một đoạn văn (vì đã có nhiều sách chỉ dẫn), tôi chỉ muốn chia sẻ kinh nghiệm với bạn đọc một vài điểm chính sau đây:<br /><br /><span style="font-style: italic;">1. Mỗi đoạn văn chỉ nên nói lên một ý tưởng hay một điểm mà thôi</span>. Khi mới bắt tay vào viết bài báo khoa học, nên tránh kiểu viết một đoạn văn chứa nhiều ý tưởng hay điểm nhỏ. Hãy đọc đoạn văn sau đây:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Muscle length and changes in contractility have been reported to have overlapping effects on the components of excitation-contraction coupling. Muscle length is believed to affect the action potential, the amount of calcium released, and the rise of intracellular calcium …; finally, muscle length affects the interaction between actin and myosin and hence shortening and force development. Changes in contractility are believed to affect the action potential and the level and rise of intracellular calcium. </span><br /><br />Trong đoạn văn trên, muscle length và contractility được bàn riêng lẻ thể hiện qua nhiều câu văn nhưng tác giả không nói đến những đặc điểm tương đồng giữa hai khía cạnh này. Những câu văn cũng không trực tiếp minh họa cái mà tác giả gọi là overlapping effect tuyên bố trong câu văn đầu tiên. Ngoài ra, chúng ta cũng không thấy mối liên hệ giữa các câu văn trong đoạn văn trên. Đoạn văn trên có thể biên tập lại cho rõ ràng hơn như sau:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Muscle length and changes in contractility have been reported to have overlapping effects on the components of excitation-contraction coupling. <span style="color: rgb(255, 0, 0);"> Both affect </span><span style="color: rgb(51, 255, 255);">[Muscle length is believed to affect] </span>the action potential, the amount of calcium released, and the rise of intracellular calcium. <span style="color: rgb(255, 0, 0);"> In addition</span> <span style="color: rgb(0, 204, 204);">[finally]</span>, muscle length affects the interaction between actin and myosin and hence <span style="color: rgb(255, 0, 0);">affects muscle </span>shortening and force development. <span style="color: rgb(0, 204, 204);">[Changes in contractility are believed to affect the action potential and the level and rise of intracellular calcium]</span>. </span><br /><br />(những chỗ màu xanh là bỏ, cắt đi).<br /><br /><span style="font-style: italic;">2. Giải thích. </span>Đôi khi, một câu văn cần phải giải thích tại sao có hành động. Mặc dù người viết có thể kì vọng người đọc phải hiểu đề tài, nhưng đôi khi chính người viết phải giúp đỡ người đọc hiểu đề tài bằng cách giải thích rõ ràng hơn. <br /><br /><span style="font-weight: bold;">All of the patient data were kept in paper files. The absence of even one clerk caused delays in the monthly reporting. Finally, management decided to interview some system analysts.</span><br /><br />Trong đoạn văn trên, sự nối kết của 3 câu văn không rõ ràng mấy. Dù biết rằng người đọc có thể suy luận được ý nghĩa của đoạn văn, nhưng tại sao chúng ta không viết rõ ràng hơn để người đọc khỏi mất thì giờ? Đoạn văn trên có thể biên tập lại như sau:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">All of the patient data were kept in paper files, <span style="color: rgb(255, 0, 0);">which took much staff time to maintain</span>. The absence of even one clerk caused delays in the monthly <span style="color: rgb(255, 0, 0);">patient reports</span> <span style="color: rgb(0, 204, 204);">[reporting]</span>. <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Management wanted computerized record keeping, which would take less time and be more reliable, and</span> finally, <span style="color: rgb(0, 204, 204);">[mnagement] </span>decided to interview some system analysts to<span style="color: rgb(255, 0, 0);"> develop the new system.</span></span><br /><br />3<span style="font-style: italic;">. Cấu trúc song song</span>. Cần phải cấu trúc đoạn văn song song để dễ đọc. Đọc thử đoạn văn sau đây:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">A 10 mg dose produced no affect, a 20 mg dose produced a small effect, but patients demonstrated a noticeable effect from a 30 mg dose. </span><br /><br />Chúng ta thấy tác giả cố gắng thay đổi cấu trúc khi nói về ảnh hưởng của liều lượng 30 mg, nhưng cách viết này làm cho câu văn khó hiểu. Có thể viết lại như sau:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">A 10 mg dose produced no affect, a 20 mg dose produced a small effect, but <span style="color: rgb(255, 0, 0);">a 30 mg dose produced</span> <span style="color: rgb(51, 204, 255);">[patients demonstrated]</span> a noticeable effect <span style="color: rgb(255, 0, 0);">in patients</span>. <span style="color: rgb(51, 255, 255);">[fom a 30 mg dose]. </span></span><br /><br />4. <span style="font-style: italic;">Nhất quán trong cách viết.</span> Cần phải duy trì cách viết một cách nhất quán. Nếu dùng thì thụ động trong câu đầu thì phải cố gắng theo cách dùng đó. Chẳng hạn như:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Topical applications of the drug did not improve the condition. The condition improved after small doses were delivered intravenously.</span><br /><br />Câu đầu theo thể thụ động (passive voice), nhưng câu thứ hai thì chuyển sang chủ động (active voice). Nên duy trì nhất quán cách viết như sau:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Topical applications of the drug did not improve the condition. <span style="color: rgb(255, 0, 0);">Intravenous delivery of small doses improved the condition</span>. <span style="color: rgb(102, 255, 255);">[Fhe condition improved after small doses were delivered intravenously].</span></span><br /><br />Để tạm kết thúc bài này, tôi mời các bạn thử đọc một đoạn văn của Gs Samuel Huntington, một tác giả thuộc vào hàng “favorite” của tôi. (Tôi chỉ thích và ngưỡng mộ cách viết của ông ấy thôi, chứ không hẳn thích quan điểm chính trị của ông ấy). Đoạn này tôi trích trong bài “The Hispanic Challenge” đăng trên tập san <span style="font-style: italic;">Foreign Affairs </span>số ra ngày 1/3/2004:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Most Americans see the creed as the crucial element of their national identity. The creed, however, was the product of the distinct Anglo-Protestant culture of the founding settlers. Key elements of that culture include the English language; Christianity; religious commitment; English concepts of the rule of law, including the responsibility of rulers and the rights of individuals; and dissenting Protestant values of individualism, the work ethic, and the belief that humans have the ability and the duty to try to create a heaven on earth, a "city on a hill." Historically, millions of immigrants were attracted to the United States because of this culture and the economic opportunities and political liberties it made possible. </span><br /><br />Như có thể thấy, câu đầu tuyên bố chủ đề của đoạn văn về căn cước quốc gia. Câu thứ hai nối kết với câu 1 một cách tuyệt vời về mặt chữ nghĩa. Những câu kế tiếp cung cấp thêm thông tin và dữ liệu yểm trợ cho câu văn đầu tiên. Và, câu cuối cùng quay lại câu chủ đề như là một nhấn mạnh. Một đoạn văn được viết một cách chắc nịch! Đúng là cách viết của một bậc thầy. <br /><br />Viết đến đây tôi chợt nhớ đến một bậc thầy khác, không phải trong khoa học, mà là trong văn học: Nhà biên khảo Sơn Nam. Trong một cuốn sách mà tôi đọc lâu lắm rồi, trong đó tác giả kể lại rằng có lần Sơn Nam khuyên tác giả về cách viết văn như sau: “<span style="font-style: italic;">Mày viết câu văn phải có bắp thịt. Nghĩa là nó không phẳng lỳ làng nhàng, đọc lên không gây xúc cảm. […] Nói nôm na ra là như cái bắp thịt con chuột của anh nông dân. Văn là phải như thế đó, chớ không phải suông đuột như bắp tay con gái. […] ta phải dùng chữ nào chính xác nhất, đắt giá nhất, độc đáo nhất để diễn đạt cái ý ta muốn diễn đạt. Nghĩa là khi ta dùng chữ đó rồi, không chữ nào thay vào mà hay hơn được. […] Mày hiểu không? Cũng như mày lựa vợ vậy, khi mày đã chấm cô A thì cô B dù có đẹp hơn giàu hơn cũng không làm mày hạnh phúc bằng cô A! Hì hì </span>…”<br /><br />Tôi nghĩ một lời khuyên như thế trong viết văn khoa học cũng rất thích hợp. <br /><br />NVT<br /></span>

Tiếng Anh bài 15: cách viết một đoạn văn

Một bài báo khoa học thường được viết theo cấu trúc IMRAD (introduction, methods, results, and discussion). Mỗi phần bao gồm một số đoạn vă...

Đọc thêm »

Tự kiểm duyệt (hay 2 phiên bản của bài báo của Tống Văn Công)

Thời đại internet thật là tuyệt vời. Nhờ internet mà hàng triệu người xa quê như tôi có thể đọc nhiều báo trong nước. Nhưng báo chí trong nước cũng như những nơi khác cũng có những bài “thượng vàng hạ cám”, cũng có những bài viết mang tính nói theo tiếng Anh “sex sells”. Cho nên, bây giờ có vài website chuyên chọn những bài “đọc được” cho độc giả. Cái khổ là những website này không khách quan, họ chỉ chọn những bài theo quan điểm chính trị của họ, theo cái gu thẩm mĩ và văn hóa của họ, cho nên người đọc vẫn phải bỏ thì giờ chọn bài để đọc theo cái gu và quan điểm của mình. Hoan hô cá nhân chủ nghĩa!<br /><span class="fullpost"><br />Nhưng website chọn lọc bài thường chỉ dẫn đường link đến bài báo, nhưng trong thời kì tế nhị như hiện nay, tôi thấy cách làm này có khi chưa đạt. Nhưng theo kinh nghiệm của tôi, dẫn đường link nhiều khi không chính xác, vì có khi tòa soạn, vì lí do nào đó, sửa đổi nội dung bài báo. Nhất là những bài viết mà nói theo ngôn ngữ thời nay là “nhạy cảm” thường bị/được thay đổi nội dung sau khi xuất bản trực tuyến. Điển hình cho tình trạng này là bài viết của tác giả Tống Văn Công (cựu tổng biên tập báo Lao Động) trên Tuần Việt Nam ngày hôm qua. Câu chuyện chung quanh bài này cũng theo tôi nói lên một phần vấn đề kiểm duyệt báo chí ở VN.<br /><br />Bài viết đăng ngày hôm qua có tựa đề là "<strong><a href="http://www.boxitvn.net/bai/1537">Học hay không học Trung Quốc</a></strong>" (do bauxitevn đăng lại), nhưng đến chiều thì được đổi thành "<strong><a href="http://tuanvietnam.net/2010-02-24-hoc-va-khong-hoc-nhung-gi-tu-trung-quoc">Học và không học những gì từ Trung Quốc</a></strong>".<br /></span><br /><span class="fullpost">Thay đổi tựa đề thực ra chỉ là thay đổi kiểu “window dressing”, quan trọng hơn là thay đổi nội dung bài báo. Tôi làm thử một so sánh nội dung hai phiên bản của bài viết thì thấy như sau. Bản gốc có 5488 chữ, còn bản mới có 5384 chữ, giảm 104 chữ. Vậy những chữ hay đoạn nào bị đục bỏ? Qua Microsoft Word, không đầy 5 phút, tôi đã dễ dàng nhận ra những đoạn đó:<br /><br />1. Dưới tiêu đề “<strong>Đàn áp để ổn định và phát triển: Mô hình Trung Quốc</strong>”, bản gốc viết:<br /></span><br /><span class="fullpost"><strong>Đó là tựa đề bài viết của giáo sư Ngô Vĩnh Long. Bài viết nhắc lai nhiều cuộc đàn áp của Trung Quốc, đặc biệt là sự kiện Thiên An Môn đè bẹp cuộc biểu tình của sinh viên đòi dân chủ bằng xe tăng khiến cho cả thế giới kinh hoàng. Bài viết nhận định “Mô hình phát triển của Trung Quốc là dùng tăng trưởng kinh tế để đè bẹp tự do và dân chủ“.<br /></strong></span><br /><span class="fullpost">Đoạn này bị cắt hoàn toàn.<br /><br />2. Đoạn viết về những người bất đồng chính kiến. Bản cũ viết:<br /><br /><strong>Từ năm 2002, Trung Quốc thẳng tay đàn áp người dùng công nghệ truyền thông mới, lập trang web để thảo luận về tự do, dân chủ, <span style="color: rgb(255, 0, 0);">bắt giam nhiều nhà bất đồng chính kiến, không cho các giáo sư có quan điểm tiến bộ được giảng dạy.<br /></span></strong><br />Bản mới:<br /><strong>Từ năm 2002, Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ người dùng công nghệ truyền thông mới, lập trang web để thảo luận về tự do, dân chủ, <span style="color: rgb(255, 0, 0);">không cho các giáo sư có quan điểm tiến bộ được giảng dạy ...<br /></span></strong><br />Cắt bỏ những chữ như <em>bắt giam, bất đồng chính kiến.<br /></em><br />3. Đoạn trích dẫn Verna Yu trên Asia Times, bản cũ viết:</span><br /><span class="fullpost"><br /><strong>Bài báo “Bắc Kinh đối mặt với cuộc sát hạch mới về tính hợp pháp” của Verna Yu trên Asia Times viết: “Những điều mà Đảng hứa hẹn cách đây 60 năm vẫn chưa thành hiện thực“; “Chính phủ đã thi hành các sách lược nặng tay hơn nhằm vào những người mà Chính phủ cho rằng đó là sự đe dọa, chẳng <span style="color: rgb(255, 0, 0);">hạn trừng trị thẳng tay các tổ chức phi chính phủ, khai trừ khỏi luật sư đoàn nhiều luật sư bảo vệ nhân quyền, cũng như bắt bớ các nhà hoạt động bảo vệ quyền lợi nổi tiếng</span>“. Bài viết nêu ý kiến của một nhà quan sát Trung Quốc kỳ cựu: “Nếu lãnh đạo Trung Quốc không thúc đẩy cải cách chính trị và thực thi dân chủ đích thực thì chẳng bao lâu nữa vốn liếng chính trị sẽ hết“.<br /></strong><br />Bản mới bỏ mấy chữ màu đỏ:<br /><br /><strong>Bài báo "Bắc Kinh đối mặt với cuộc sát hạch mới về tính hợp pháp" của Verna Yu trên Asia Times viết: "Những điều mà Đảng hứa hẹn cách đây 60 năm vẫn chưa thành hiện thực", "Chính phủ đã thi hành các sách lược nặng tay hơn nhằm vào những người mà Chính phủ cho rằng đó là sự đe dọa". Bài viết nêu ý kiến của một nhà quan sát Trung Quốc kỳ cựu: "Nếu lãnh đạo Trung Quốc không thúc đẩy cải cách chính trị và thực thi dân chủ đích thực thì chẳng bao lâu nữa vốn liếng chính trị sẽ hết" .<br /></strong><br /></span><span class="fullpost">Nhìn thấy gì qua những đoạn cắt bỏ đó? Toàn là những đoạn liên quan đến sự đàn áp của Trung Quốc đối với giới khoa bảng, trí thức, và bất đồng chính kiến, đến sự tàn bạo gần như mất nhân tính của nhà cầm quyền và quân đội Trung Quốc trong vụ Thiên An Môn.<br /><br />Tôi thắc mắc là tại sao những đoạn viết về Trung Quốc do báo chí quốc tế đăng mà báo Việt Nam phải tự kiểm duyệt? Có phải người Trung Quốc đang nằm trong các tòa soạn báo chí của ta?<br /><br />Thời đại internet tuyệt vời. Nhờ internet mà tôi hiểu thêm về cách làm báo và thông cảm cho những khó khăn của giới báo chí trong nước.<br /><br />NVT<br /></span><span class="fullpost"></span>

Tự kiểm duyệt (hay 2 phiên bản của bài báo của Tống Văn Công)

Thời đại internet thật là tuyệt vời. Nhờ internet mà hàng triệu người xa quê như tôi có thể đọc nhiều báo trong nước. Nhưng báo chí trong nư...

Đọc thêm »

Tiếng Anh bài 14. Vài lỗi tiếng Anh rất đặc thù Á châu

Trong những sắc dân học tiếng Anh như là một ngôn ngữ thứ 2, tôi đoán người Á châu chúng ta thường gặp khó khăn hơn so với người Âu châu. Có lẽ do người Âu châu và Anh có cùng văn hóa phương Tây, nhưng lí do gần nhất là tiếng Anh và những tiếng gốc Latin và Hi Lạp có cùng cách nói và cách viết, nên họ ít phạm phải những lỗi người Á châu chúng ta hay vấp phải. Tôi sẽ cố gắng sưu tầm những sai sót trong cách viết của người Á châu để các bạn trước là thưởng thức, và sau là … học.<br /><span class="fullpost"><br />Sau đây là một vài lỗi phổ biến về cách viết câu văn trong tiếng Anh hay thấy ở người Á châu:<br /><br /><span style="font-style: italic;">1. One of his family members is dead. </span><br /><span style="font-style: italic;">2. My brother's all the books have been stolen. </span><br /><span style="font-style: italic;">3. For what you are here ? </span><br /><span style="font-style: italic;">4. Tell me why did you go there ? </span><br /><span style="font-style: italic;">5. I, you and he will go together. </span><br /><span style="font-style: italic;">6. Exercise is good both for work as well as health</span><br /><span style="font-style: italic;">7. He did not abstain to smoke but persisted to purchase valuable cigars</span><br /><span style="font-style: italic;">8, To him I did a request which he did not comply. </span><br /><span style="font-style: italic;">9. I cannot bear your separation. </span><br /><span style="font-style: italic;">10. Open the last but one page of the book</span><br /><span style="font-style: italic;">11. I solicit your favor to grant me leave</span><br /><span style="font-style: italic;">12. Those who are absent, I shall punish them</span><br /><span style="font-style: italic;">13. After doing the work, his face brightened. </span><br /><span style="font-style: italic;">14. We shall be glad to get your good news. </span><br /><span style="font-style: italic;">15. I feel myself feverish. </span><br /><span style="font-style: italic;">16. You have no excuse to be forgetful. </span><br /><span style="font-style: italic;">17. He rose equal to the occasion</span><br /><span style="font-style: italic;">18. Are your work busy ? </span><br /><span style="font-style: italic;">19. I am going to a picnic</span><br /><span style="font-style: italic;">20. I am a bit in a hurry</span><br /><span style="font-style: italic;">21. If one day I am good in English, I would definitely admit it. </span><br /><span style="font-style: italic;">22. How do you think to learn the English ? </span><br /><br />Các bạn thử sửa lại những câu văn trên cho chuẩn hơn.<br /><br />NVT<br /></span>

Tiếng Anh bài 14. Vài lỗi tiếng Anh rất đặc thù Á châu

Trong những sắc dân học tiếng Anh như là một ngôn ngữ thứ 2, tôi đoán người Á châu chúng ta thường gặp khó khăn hơn so với người Âu châu. C...

Đọc thêm »

Y học "thực thị"

Nhiều công trình nghiên cứu y học ngày nay thường do các công ti dược tài trợ hay bảo trợ, và chính vì mối liên hệ này đã và đang làm nảy sinh một số mâu thuẫn trầm trọng giữa người thầy thuốc và kĩ nghệ dược. Những mâu thuẫn này thường xuất phát từ việc kĩ nghệ dược kiểm soát nguồn thông tin, và chỉ muốn công bố những thông tin có lợi cho chiến lược tiếp thị của họ. Hệ quả là thông tin y học bị bóp méo theo chiều hướng phục vụ cho kinh doanh, thay vì phục vụ cho lợi ích của bệnh nhân. Tình trạng này được gọi là <span style="font-style: italic;">Marketing-based Medicine</span> (MBM), một "thuật ngữ" mới, mà tôi tạm dịch là <span style="font-style: italic;">Y học thực thị</span>.<br /><span class="fullpost"><br />Y học thực thị như trình bày trên có thể hiểu (hay định nghĩa) là khoa học bị bắt cóc nhân danh đồng tiền, nhân danh lãi suất. Nếu y học thực chứng kêu gọi người thầy thuốc thực hành y khoa dựa vào bằng chứng khoa học, thì y học thực thị ảnh hưởng đến kiến thức và thực hành y khoa, kể cả dấu diếm thông tin, lấp liếm các dữ liệu "tiêu cực", hiện tượng “tác giả ma”, y khoa hóa đời sống thường nhật, và làm tha hóa y khoa.<br /><br />Trong thời đại y học thực chứng, thông tin khoa học đóng vai trò chủ đạo. Thông tin khoa học đúc kết từ những công trình nghiên cứu lâm sàng có ý nghĩa rất lớn với một loại thuốc và có khi ảnh hưởng đến số mệnh thương mại của một công ti. Một công trình nghiên cứu lâm sàng do kĩ nghệ dược tài trợ thường tốn khoảng 10 đến 20 triệu USD và kéo dài 3 năm. Nếu kết quả nghiên cứu cho thấy thuốc có hiệu quả lâm sàng, thì đó là một tin vui cho công ti, vì nhà chức trách sẽ cho phép thuốc được lưu hành trên thị trường. Nhưng nếu kết quả cho thấy thuốc kém hay không có hiệu quả lâm sàng, thì khả năng thuốc đó xuất hiện trên thị trường rất thấp, và bao nhiêu tiền bạc bỏ ra cho nghiên cứu (thường 5-10 năm) xem như mất. Chính vì lí do này mà kĩ nghệ dược muốn kiểm soát dữ liệu nghiên cứu. Hai chữ "kiểm soát" ở đây bao gồm cả việc quyết định công bố hay không công bố kết quả nghiên cứu. Đứng trên quan điểm của khoa học, dù kết quả công trình nghiên cứu là "tích cực" hay "tiêu cực" đều cần phải được công bố. Nhưng đứng trên quan điểm kinh doanh và tiếp thị, chẳng ai muốn "vạch áo cho người xem lưng" để công bố những dữ liệu không có lợi cho công ti vốn đã bỏ ra hàng chục triệu USD cho nghiên cứu. Mâu thuẫn giữa khoa học và kinh doanh xuất phát từ việc kiểm soát và xử lí thông tin khoa học.<br /><br />Một số tài liệu của kĩ nghệ dược tiết lộ trong tòa án Mĩ gần đây cho thấy y học thực chứng đang chịu sự chi phối của tiếp thị. Một tài liệu của công ti Pfizer viết rõ: Pfizer bảo trợ cho các nghiên cứu thuộc về công ti, chứ không thuộc về một cá nhân nào (ý nói dữ liệu là của công ti chứ không phải của nhà nghiên cứu), mục đích của dữ liệu là yểm trợ trực tiếp hay gián tiếp co việc tiếp thị sản phẩm.<br /><br /><span style="font-weight: bold;"></span>Các sản phẩm dược, nhất là các thuốc điều trị lâm sàng, thường được cấp bằng sáng chế (patent) và công ti có quyền khai thác sản phẩm một thời gian (trước khi sản phẩm trở thành generic). Trong thời gian sản phẩm được bảo vệ bởi luật bản quyền cũng chính là thời gian các công ti "ăn nên làm ra". Thông tin khoa học đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá và tiếp thị sản phẩm trong giai đoạn này. Tuy nhiên, nghiên cứu khoa học không phải lúc nào cũng cho ra những kết quả dương tính; trong thực tế có nhiều nghiên cứu cho thấy thuốc không có hiệu quả lâm sàng. Bởi vì kĩ nghệ dược là chủ nhân của thông tin, nên họ có quyền không công bố những kết quả âm tính. Hệ quả là bệnh nhân có thể bị thiệt thòi vì sự lệch lạc thông tin.<br /><br />Trường hợp thuốc Seroquel là một ví dụ tiêu biểu cho tình trạng dấu diếm thông tin. Seroquel là thuốc anti-psychotic thế hệ thứ 2. Năm 2000, AstraZeneca thực hiện một số nghiên cứu so sánh hiệu quả của Seroquel với một đối thủ khác là haloperidol (một loại thuốc có cùng chức năng nhưng thế hệ cũ). Kết quả nghiên cứu được trình bày trong Đại hội của Hiệp hội tâm thần Mĩ, tác giả tuyên bố "Tôi hi vọng rằng những kết quả phân tích này sẽ giúp bác sĩ hiểu tốt hơn về lợi ích của Seroquel, và giúp cho bệnh nhân sớm có thuốc mới". Thế nhưng tài liệu trình bày trước tòa án cho chúng ta thấy một "câu chuyện" rất khác. Tài liệu nghiên cứu của chính công ti AstraZeneca cho thấy Seroquel có hiệu quả lâm sàng kém hơn haloperidol. Một giám đốc của AstraZeneca viết email như sau: "Những dữ liệu này xem ra chẳng tốt chút nào. Thật ra, tôi không biết làm sao chúng ta có thể công bố kết quả này". Khi bị chất vấn trước thông tin này, tác giả thú nhận rằng quả thật có sự thổi phồng, nhưng khăng khăng nói rằng ông đã phân tích đúng phương pháp!<br /><br />Câu chuyện Seroquel không phải là cá biệt. Trong thực tế, hàng loạt thuốc của các công”đại gia” trong kĩ nghệ dược như Lily, GlaxoSmithKline, Merck, Proter Gamble, v.v.. đều có vấn đề trong việc kiểm soát thông tin. Nhiều khi hiệu quả của thuốc đổi đen thành trắng. Tài liệu của chính kĩ nghệ dược thú nhận rằng những ém nhẹm thông tin hay cung cấp thông tin có chọn lọc là một bí mật nhỏ mang tính bẩn thiểu (“dirty little secret”). Y học thực thị đã và đang trở thành một thực tế trong thế kỉ 21.<br /><br />Nói tóm lại, qua tài liệu mật của kĩ nghệ dược được tiết lột trước tòa án Mĩ, công chúng có dịp biết đến cả một kĩ nghệ đằng sau những sản phẩm của kĩ nghệ dược. Kĩ nghệ này bao gồm viết thuê, mua hay hối lộ các nhà nghiên cứu, tuyên truyền nhằm y khoa hóa đời sống thường ngày để bán thuốc, v.v… Điều đáng quan tâm là các thông tin khoa học bị “vận dụng” để phục vụ cho mục tiêu tiếp thị thay vì chăm sóc bệnh nhân. Tiếp thị tự nó không có gì sai hay đáng trách; tiếp thị chỉ có vấn đề khi thông tin khoa học bị vặn vẹo và có tiềm năng gây tác hại đến người bệnh. Y học thực chứng dựa vào và đòi hỏi thông tin khoa học phải chính xác, nhưng trong tình huống y học chịu sự chi phối của kĩ nghệ tiếp thị thì mục tiêu của y học thực chứng có thể bị lệch.<br /></span>

Y học "thực thị"

Nhiều công trình nghiên cứu y học ngày nay thường do các công ti dược tài trợ hay bảo trợ, và chính vì mối liên hệ này đã và đang làm nảy si...

Đọc thêm »

Bác sĩ ăn tiền bệnh nhân

Đọc bản tin sau đây với lời phát biểu của ông Bộ trưởng Bộ Y tế, tôi thật chẳng biết nói gì cho “phải đạo”. Nói theo tiếng Anh là “I am speechless”. Thử đọc lại câu trả lời của ông Bộ trưởng cho câu hỏi của một nhà ngoại giao Thụy Điển:<br /><br />“<span style="font-style: italic;">Đất nước chúng tôi từ chế độ tập trung quan liêu bao cấp sang thị trường thì tất cả nền kinh tế hai giá đều ít nhiều có lót tay và chi phí phụ</span>!”. Đổ thừa cho sự chuyển tiếp từ chế độ bao cấp sang thị trường! Vậy tại sao các nước Đông Âu họ cũng chuyển từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường mà không có những trò móc túi bệnh nhân như ở nước ta?<br /><br />“<span style="font-style: italic;">Vào bệnh viện tư thì không phải lót tay, phong bì bác sĩ. Nhưng vào bệnh viện tư thì anh trả một trăm ngàn đồng một lần khám chữa bệnh. Còn ở bệnh viện Nhà nước chỉ phải trả 3.000 đồng, thì rẻ quá. Người ta sẵn sàng chi thêm 10.000 đồng nữa để được khám nhanh, khám trước. Mà chi như thế vẫn còn rẻ hơn khám tư</span>”. Có thể suy luận rằng qua câu trả lời này, ông Bộ trưởng bật đèn xanh ủng hộ việc hối lộ cho bác sĩ? Tôi dám chắc ông Bộ trưởng không có ý đó, nhưng khó mà hiểu cách khác được.<br /><span class="fullpost"><br />Tôi đọc mấy nghiên cứu về nạn bác sĩ làm tiền bệnh nhân ở Phi châu, thì thấy họ nói vấn đề không phải là thu nhập bác sĩ (vì phần lớn bác sĩ ở bên đó có thu nhập ổn định, thậm chí rất cao); vấn đề là giáo dục, và thiếu giáo dục đạo đức. Thời trước 1975, ngay từ bậc trung học đã có giờ “công dân giáo dục”. Sau 1975, môn học này biến mất khỏi chương trình học, và thay vào đó là những môn học và đề tài mà bây giờ có người nói là nhầm lẫn giữa tuyên truyền chính trị và giáo dục. Có lẽ phải làm theo lời khuyên của Thầy Nhất Hạnh là “Thiết lập giờ đạo đức học (công dân giáo dục) ở mọi cấp bậc giáo dục”. <br /><br />Nói đến Thầy Nhất Hạnh, tôi chợt nhớ là mới đây báo Công An gọi Thầy là “Ông Thích Nhất Hạnh” và kèm theo những câu chữ nhằm triệt hạ uy tín của Thầy. Trong khi đó, báo chí không ngớt gọi các chính khách nước ngoài là “Ngài”! Có chuẩn mực đạo đức nào của người Việt gọi người tu hành với pháp danh “Thích” là “Ông” không? Chẳng lẽ đó là chuẩn mực đạo đức của người Việt bây giờ? Tại sao không là “Thiền sư”, “Hoà thượng” hay “Thượng tọa”? Có thể đó là loại chuẩn mực đạo đức báo chí ngày nay.<br /><br />Nếu đó là chuẩn mực đạo đức của báo chí thì còn gì hi vọng cho chuẩn mực y đức.<br /><br />NVT<br /><br /><br />http://www.vietnamnet.vn/xahoi/201002/%E2%80%99Noi-dau-vi-dai-cua-bac-sy-la-an-tien-benh-nhan%E2%80%99-895449/<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Bác sĩ ăn tiền bệnh nhân: Bóng ma trắng trong bệnh viện</span><br /><br />Cập nhật lúc 16:18, Thứ Hai, 22/02/2010 (GMT+7)<br /><br />Cán bộ y tế không chủ động “vòi vĩnh” nhưng có một “luật bất thành văn” là người bệnh sẽ tự động đưa tiền dưới nhiều hình thức. Sau nhiều nỗ lực nhằm hạn chế tiêu cực của Bộ Y tế, nhiều người bệnh cho rằng “nạn ăn tiền” bệnh nhân của cán bộ y tế không biến mất mà chỉ “chuyển hóa” từ dạng này sang dạng khác!<br /><br />Tự nguyện đưa, nhưng đưa không khéo là ăn mắng!<br /><br />Anh Nguyễn Văn Thắng, có con trai 7 tuổi bị bệnh viêm nội nhãn. Trong suốt quá trình đưa con đi khám chữa bệnh từ các bệnh viện của tỉnh Yên Bái xuống bệnh viện dưới Hà Nội, anh Thắng cho biết tiền “rải” trong bệnh viện của anh được dành một phần không nhỏ cho cán bộ y tế.<br /><br />“Bệnh con tôi nặng, nếu không mổ nhanh là hỏng một mắt. Tiền khám chữa bệnh, chi phí thuốc thang không nhiều vì cháu đã có thẻ bảo hiểm. Nhưng tiền “biếu”, “cảm ơn” bác sỹ thì tốn ngang tiền ăn uống, sinh hoạt của cả 2 bố con”, anh Thắng hài hước so sánh.<br /><br />Anh Thắng kể: Lần đầu khám, anh đưa cho bác sỹ 500 ngàn. Bác sỹ cầm. Lần sau khám lại, anh cũng đưa ngần đó. Bác sỹ không từ chối. Nhất là ở thời điểm trước khi mổ thì tiền “đệm” cho bác sỹ anh đưa gấp đôi.<br /><br />“Đây là bệnh xã hội rồi, thành quy luật rồi, ở đâu cũng vậy. Mình không theo cái này thì mình thiệt cái khác”, anh Thắng nói.<br /><br />Anh Thắng vui vì con được chữa khỏi bệnh, đưa tiền bác sỹ không từ chối. Nhưng chị Duyên (quê Hải Dương) thì không “gặp may” khi bác sỹ nhất quyết không cầm tiền và mắng chị giữa đám đông.<br /><br />Tuy vậy, chị rất “ngạc nhiên” vì người vào sau chị vài lượt lại đưa “trót lọt” được cho bác sỹ khám. Hỏi “bí quyết”, chị Duyên mới “ngã ngửa” vì mình vụng về quá!<br /><br />Chị Duyên cho biết: Kể từ khi có con, đây là lần đầu chị đến bệnh viện. Cứ tưởng ai vào viện cũng đều làm như mình nên chị cứ “thật thà” đưa cho bác sỹ. Nào ngờ bác sỹ rút trả phong bì và mắng chị sa sả giữa phòng khám đông người.<br /><br />“Vị bác sỹ đó cứ chỉ thẳng vào mặt tôi và nói: “Đây là tiền hối lộ. Chị là người hối lộ” khiến tôi sững sờ, bối rối và xấu hổ, không biết phải làm sao. Có lẽ vì thế mà sau đó vị bác sỹ đó vẫn khám cho con tôi nhưng lại nói phải sau Tết mới mổ, gần Tết rồi không mổ được làm tôi lo quá”, chị Duyên kể lại.<br /><br />Nhờ “bài học” này chị Duyên đã đúc rút được kinh nghiệm không phải ai cũng biết: Tự nguyện đưa tiền nhưng nếu đưa không khéo sẽ ăn mắng như thường!<br /><br />Việc âm thầm, tự nguyện đút tiền cho bác sỹ xảy ra ở hầu hết các công đoạn. Theo lời anh Thắng, trong thời gian con anh nằm viện 1 tháng sau khi mổ mắt anh đã phải chuẩn bị sẵn 2 triệu đồng. Số tiền này anh chuẩn bị chỉ để “bồi dưỡng” cán bộ y tế sau mỗi lần thay bông băng, gạc, tiêm, …<br /><br />Từ chối lúc đầu, “gợi ý” lúc sau<br /><br />Trước mổ là thời điểm người nhà bệnh nhân đưa “phong bì” cho bác sỹ nhiều nhất. Gia đình anh Lưu Văn Tài, trú tại thôn Tân Lập, xã Đạo Trù, huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc là hộ nghèo nhưng không “thoát” khỏi việc “đút lót” cho bác sỹ trước khi con gái anh lên bàn mổ.<br /><br />Vợ anh Tài kể: “Trước ngày mổ, bệnh nhân đã biết ai là người mổ cho mình. Tôi đã lần mò hỏi han để biết mặt bác sỹ mổ cho con tôi từ ngày hôm trước. Đến ngày mổ, cách giờ mổ khoảng 15 phút, tôi phải tìm mọi cách “kéo” bác sỹ đó ra chỗ thật ít người rồi dúi vào túi áo bác sỹ phong bì, trong đó có 300 ngàn đồng”.<br /><br />Theo chị này thì người nào nghèo cũng cố chắt bóp dúi từ 200 đến 300 ngàn. Còn giàu thì không có giới hạn nào cả, ít nhất cũng phải 500 trở lên. Chị khẳng định trong ca mổ hôm đó, có rất nhiều người có con mổ cùng con chị cũng đều thực hiện “thao tác trước mổ” y như chị!<br /><br />Khi được hỏi nếu không đưa phong bì cho bác sỹ thì chuyện gì sẽ xảy ra, anh Tài nói một cách ẩn ý: “Tôi đoán là bác sỹ vẫn phải mổ đúng trách nhiệm thôi. Nhưng những cái không thuộc về chuyên môn như thái độ, cách cư xử thì không tài nào mà đoán được …”.<br /><br />Theo anh Tài, bệnh nhân bây giờ vào viện nếu không đưa tiền “bồi dưỡng” bác sỹ thì cảm thấy “không bình thường” hoặc có tâm lý sợ sệt!<br /><br />Nhưng không phải tất cả mọi cán bộ y tế đều gật đầu nhận phong bì của người bệnh trước khi hoàn tất việc khám chữa bệnh. Bởi ngành y tế cho rằng việc nhận phong bì sau khi khám chữa bệnh xong không phải là “đút lót”, “hối lộ” mà đơn giản chỉ là hành động “cảm ơn”!<br /><br />Vì thế, đã có những bác sỹ “từ chối” nhận lúc chưa mổ, nhưng đồng thời lại “gợi ý” là nếu mổ xong xuôi thì người nhà “đưa bao nhiêu cũng nhận hết”.<br /><br />“Khi con dâu tôi lên bàn mổ đẻ, tôi đút vào túi bác sỹ đỡ đẻ một phong bì có 1,5 triệu nhưng vị bác sỹ nhất định không cầm. Trong khi hai bên đang giằng co thì vị bác sỹ này nói với tôi rằng “làm chuyện này giữa chốn đông người sẽ mất hay” và “gợi ý” tôi rằng nếu “mẹ tròn con vuông” thì đưa bao nhiêu cũng nhận”, bà Đỗ Thị Thanh Thủy, trú tại Cầu Giấy (Hà Nội) kể lại câu chuyện của mình khi đưa con dâu vào sinh con tại một bệnh viện ở HN.<br /><br />Nhận tiền từ bệnh nhân là “nỗi đau vĩ đại”<br /><br />Ông Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cho rằng ngành y tế đang hoạt động trong trạng thái “bất cân bằng”.<br /><br />Theo ông Khuê, các sản phẩm được mua bán trên thị trường được tính toán bộ chi phí (bao gồm cả chi phí marketing, chi phí quảng cáo, vận chuyển,…) nhưng sản phẩm sức khỏe chỉ được tính là một phần viện phí (không có tiền công trong đó, không có khấu hao, không tính giá trị của trình độ bác sỹ cũng như thương hiệu của bệnh biện, không có chi phí rác thải, nước…).<br /><br />Ông Khuê thuật lại một câu chuyện do chính mình trải nghiệm: “Khi tôi đưa con vào khám tại Bệnh viện Nhi, tôi có thấy mấy cô y tá dỡ thẻ của mình ra để lấy ra một ít tiền lẻ. Khi nhìn thấy tôi, mấy cô y tá chỉ cười”…<br /><br />Rồi ông Khuê lấy một ví dụ vừa để so sánh, vừa để lý giải việc “phải nhận tiền” từ bệnh nhân của cán bộ y tế: “Ngoài các nhà hàng, khi chúng ta ăn uống xong thì nhà hàng tự động tính thêm 10% chi phí phục vụ. Đó là điều đương nhiên và khách hàng cứ tự động trả. Những người phục vụ cũng “ngẩng cao đầu” để nhận khoản tiền này. Nhưng với cán bộ y tế thì khác. Họ khám chữa bệnh cho người bệnh nhưng không có tiền dịch vụ, không có tiền phục vụ (trong khi giá một lần khám chỉ là 3 ngàn đồng)! Vì thế, “tiền cọp”, tiền “bồi dưỡng” bệnh nhân đưa có khi chỉ 5 ngàn, 10 ngàn nhưng bác sỹ vẫn cứ phải “cúi đầu” nhận hoặc nhận dấm nhận dúi”.<br /><br />Vì thế, ông Khuê khẳng định: “Việc nhận” tiền cọp” từ bệnh nhân là nỗi đau khổ vĩ đại của mỗi cán bộ y tế”!<br /><br />Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu: "Ít nhiều vẫn có lót tay và chi phí phụ"<br /><br />Trước đây, trong một lần trả lời phỏng vấn VietNamNet vào cuối năm 2009, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu từng đề cập đến vấn đề tăng thu nhập cho cán bộ y tế để kiểm soát tiêu cực. Theo đó, Bộ trưởng lấy ví dụ một ca phẫu thuật phải được tăng lên gấp 5 đến 7 lần thì mới xứng đáng. Giá một ca phẫu thuật loại 1 của bác sỹ ra trường đã hai đến ba chục năm là 75 ngàn. Bộ trưởng đề xuất phải tăng lên 400 đến 500 ngàn mới xứng.<br /><br />Tại Hội nghị Đối thoại về chống tham nhũng trong lĩnh vực y tế diễn ra tại Hà Nội vào ngày 26/11/2009, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức Nguyễn Tiến Quyết cũng khẳng định: “Nếu lương y tá được nâng lên mức 6 đến 7 triệu thì sẽ chẳng còn ai tiêu cực”.<br /><br />Nhưng cũng ngay tại Hội nghị này, khi Tiến sĩ Thaveeporn Vasavakul (tư vấn viên, chủ trì một nghiên cứu của ĐSQ Thụy Điển) đặt ra câu hỏi: “Viện phí thấp nên dẫn đến các khoản chi không chính thức, nhưng nếu điều chỉnh viện phí thì có hạn chế được tham nhũng không? Có loại bỏ được các khoản chi không chính thức không?”<br /><br />Trả lời câu hỏi này, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu cho rằng: “Đất nước chúng tôi từ chế độ tập trung quan liêu bao cấp sang thị trường thì tất cả nền kinh tế hai giá đều ít nhiều có lót tay và chi phí phụ!”.<br /><br />Bộ trưởng nhấn thêm: “Vào bệnh viện tư thì không phải lót tay, phong bì bác sĩ. Nhưng vào bệnh viện tư thì anh trả một trăm ngàn đồng một lần khám chữa bệnh. Còn ở bệnh viện Nhà nước chỉ phải trả 3.000 đồng, thì rẻ quá. Người ta sẵn sàng chi thêm 10.000 đồng nữa để được khám nhanh, khám trước. Mà chi như thế vẫn còn rẻ hơn khám tư”.<br /><br /></span>

Bác sĩ ăn tiền bệnh nhân

Đọc bản tin sau đây với lời phát biểu của ông Bộ trưởng Bộ Y tế, tôi thật chẳng biết nói gì cho “phải đạo”. Nói theo tiếng Anh là “I am spe...

Đọc thêm »

Phân tích diễn văn ông Obama và ông TBT

Hôm trước, tôi đã thử <a href="http://tuanvannguyen.blogspot.com/2010/02/noi-them-ve-chup-anh-khau-hieu-tet.html">so sánh tần số từ</a> sử dụng trong bài diễn văn nhậm chức của ông Obama và Tổng bí thư Nông Đức Mạnh. Nhưng đó chỉ là đếm chữ, chứ chưa mô tả bằng biểu đồ. Hôm nay, một thân hữu gửi biểu đồ phân tích 2 bài diễn văn của bác Mạnh. Còn biểu đồ phân tích bài diễn văn của ông Obama thì tôi lấy từ <a href="http://www.readwriteweb.com/archives/tag_clouds_of_obamas_inaugural_speech_compared_to_bushs.php">website</a> này.<br /><span class="fullpost"><br /><br />Cách "đọc" các biểu đồ này là chữ có kích thước càng lớn có nghĩa là tần số xuất hiện càng nhiều trong bài diễn văn. Chẳng hạn như trong bài diễn văn kỉ niệm 77 năm ngày thành lập Đảng (Biểu đồ 3), chữ <span style="font-style: italic;">Đảng</span> xuất hiện 83 lần, <span style="font-style: italic;">Nhân dân 27 lần</span>, <span style="font-style: italic;">Nhà nước</span> 3 lần ... Do đó, chữ Đảng có kích thước lớn nhất. Một điều thú vị là ông Tổng bí thư có xu hướng dùng những chữ như <span style="font-style: italic;">là, và, của </span>... hơi nhiều.<br /><br /></span><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjLdlMxk7PZ6DFa62CFjLWVN-0YkIy1oo7OFxs2JaX2sS3sI1JQ3NiI1O2t6deUkstPFhUEHzqkmG5ZRw92Vlf1dNnlj8Jz8WXZTPA2eCykffh5w4RYKv0LGCizlQ0Wg1sCZR6TSy5NMhhZ/s1600-h/dienvan2-9_NongDucManh.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5440827091392897970" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjLdlMxk7PZ6DFa62CFjLWVN-0YkIy1oo7OFxs2JaX2sS3sI1JQ3NiI1O2t6deUkstPFhUEHzqkmG5ZRw92Vlf1dNnlj8Jz8WXZTPA2eCykffh5w4RYKv0LGCizlQ0Wg1sCZR6TSy5NMhhZ/s400/dienvan2-9_NongDucManh.jpg" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 249px;" /></a><br /><div style="text-align: center;"><span style="font-weight: bold;">Biểu đồ 1: Phân tích từ dùng trong bài diễn văn ngày Quốc khánh 2/9 vừa qua</span><br /></div><br /><div style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhl8NsdUJoLMajiri9LuDHuJxxK91bmWZG1k478w-w4mRYKJ080L8F4G0eoC5s8Tl8bPmgtyUjZ8lwVrK80A_Q_-Ikc7sm-rgqvJSv_6frYxrAZ86cMDsR7F9BcpE1GxwSFg3e7dcntVLJi/s1600-h/DienvanNDM_thanhlapDang.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5440827172526019442" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhl8NsdUJoLMajiri9LuDHuJxxK91bmWZG1k478w-w4mRYKJ080L8F4G0eoC5s8Tl8bPmgtyUjZ8lwVrK80A_Q_-Ikc7sm-rgqvJSv_6frYxrAZ86cMDsR7F9BcpE1GxwSFg3e7dcntVLJi/s400/DienvanNDM_thanhlapDang.jpg" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 270px;" /></a><span style="font-weight: bold;">Biểu đồ 2: Phân tích từ dùng trong bài diễn văn kỉ niệm 77 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam</span><br /></div><br /><br /><div style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjidJeDDsMSqPy2ttCZi1lGy8L2WUXFD973-hIhyphenhyphenN41RyFtxrDncBoMBaz1gNBJ2yS-d_4Tn-KscrqDWy88CIT91mhBkKGKN68JEmX5OQoHT9J05bkUmKJbKVTa6sRnkK7bm5TdP8tPJuCV/s1600-h/barack-obama-inauguration-speech-analysis.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5440827256349220754" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjidJeDDsMSqPy2ttCZi1lGy8L2WUXFD973-hIhyphenhyphenN41RyFtxrDncBoMBaz1gNBJ2yS-d_4Tn-KscrqDWy88CIT91mhBkKGKN68JEmX5OQoHT9J05bkUmKJbKVTa6sRnkK7bm5TdP8tPJuCV/s400/barack-obama-inauguration-speech-analysis.jpg" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 180px;" /></a><br /><span style="font-weight: bold;">Biểu đồ 3: Phân tích từ trong bài diễn văn nhậm chức của TT Barack Obama</span><br /></div>

Phân tích diễn văn ông Obama và ông TBT

Hôm trước, tôi đã thử so sánh tần số từ sử dụng trong bài diễn văn nhậm chức của ông Obama và Tổng bí thư Nông Đức Mạnh. Nhưng đó chỉ là đ...

Đọc thêm »

Tiếng Anh bài 13: đạo văn, diễn giải, tóm lược và trích dẫn

Hôm trước tôi có đưa tin về một <a href="http://tuanvannguyen.blogspot.com/2010/02/mot-giao-su-nam-duong-ao-van.html">trường hợp đạo văn của một giáo sư người Nam Dương</a>. Đọc kĩ bài báo của ông giáo sư này và bài báo gốc (dài hơn nhiều) của tác giả người Úc, tôi thấy hình như lỗi chính của ông giáo sư là thiếu ghi nguồn và cách diễn giải chưa đạt chuẩn làm cho phạm lỗi đạo văn. Thật ra, đối với nhiều người Việt Nam (và Á châu nói chung), kể cả học sinh, sinh viên, nghiên cứu sinh và thậm chí giáo sư, tôi thấy người ta khó phân biệt giữa đạo văn (plagiarism), diễn giải (paraphrase), tóm lược (summary), và có khi cả trích dẫn (quotation). Do đó, cần phải xác định lại 4 hình thức này:<br /><span class="fullpost"><br /><span style="font-weight: bold; color: rgb(255, 0, 0);">1. Trích dẫn</span><span style="color: rgb(255, 0, 0);">,</span> như chúng ta biết, có nghĩa đơn giản là lấy nguyên văn của tác giả khác nhưng phải để trong ngoặc “ “ và phải ghi nhận nguồn. Một ví dụ trích dẫn là:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">A WHO Expert Consultation states that “<span style="font-style: italic;">[…] overweight (≥ 25 kg/m2) corresponded to 31-39% (mean 35%) body fat in females and 18-27% (mean 22%) body fat in males. If these criteria for the percentage body fat for overweight and obesity are applied to the Asian populations, the corresponding BMIs can be calculcated with countru-specific equations</span>” (WHO Expert Consutation, 2004). </span><br /><br />Ở đây, chúng ta thấy tác giả để nguyên câu văn của WHO trong ngoặc kép, và khi đóng ngoặc kép thì ghi nguồn của đoạn văn.<br /><br />Trong những bài báo khoa học, ít khi nào người ta trích dẫn, vì nó gây một cảm giác không mấy thoải mái. Trích dẫn nguyên văn có khi được xem là một hành động lười biếng, hay là một cách tỏ thái độ khiêu khích, mỉa mai. Nhưng tôi thấy trong các bài báo khoa học xã hội và nhân văn, các tác giả có xu hướng trích dẫn rất nhiều, có lẽ do “văn hóa” làm việc của họ. Mặc dù không có qui ước nào vế lượng trích dẫn bao nhiêu là thích hợp, nhưng hình như ai cũng đồng ý rằng một bài báo mà lượng trích dẫn hơn 10% được xem là quá mức.<br /><br /><span style="font-weight: bold;"><span style="color: rgb(255, 0, 0);">2. Tóm lược</span> </span>là hình thức diễn tả lại ý tưởng chính của đoạn văn gốc bằng một đoạn văn rất cô đọng và rất chung chung, mà không hẳn dùng lại những chữ của tác giả gốc. Thông thường một đoạn văn tóm lược chỉ có 3 đến 7 câu văn.<br /><br />Tóm lược cũng là một nghệ thuật, và có khi đòi hỏi người viết phải có một nội lực khá về ngữ vựng. Sau đây là vài chỉ dẫn để làm một tóm lược tốt. Trước hết là đọc bài báo. Kế đến là đọc lại bài báo, đánh dấu (gạch dòng) những ý tưởng quan trọng, dùng dấu hình tròn để đánh dầu những từ ngữ hay thuật ngữ quan trọng, và tìm điểm chính của bài báo. Chia bài báo làm nhiều đoạn về ý tưởng và viết một câu văn tóm lược cho từng đoạn. Kế tiếp là viết một đoạn văn tóm lược. Nên nhớ rằng trong đoạn văn tóm lược, tác giả có thể<br /><br />Ví dụ như đoạn văn sau đây:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Students frequently overuse direct quotation in taking notes, and as a result they overuse quotations in the final [research] paper. Probably only about 10% of your final manuscript should appear as directly quoted matter. Therefore, you should strive to limit the amount of exact transcribing of source materials while taking notes. Lester, James D. Writing Research Papers. 2nd ed. (1976): 46-47.</span><br /><br />có thể tóm lược như đoạn dưới đây:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Students should take just a few notes in direct quotation from sources to help minimize the amount of quoted material in a research paper (Lester 46-47).</span><br /><br />Ở đây, tác giả vẫn giữ ý chính của đoạn văn gốc và có ghi nguồn, nhưng câu chữ đã được lám ngắn gọn lại, bỏ bớt những chi tiết như 10%. Đây là cách tóm lược hợp lí, không phải đạo văn.<br /><br /><span style="font-weight: bold;"><span style="color: rgb(255, 0, 0);">3. Đạo văn</span>: </span>Hội giáo sư đại học Mĩ (American Association of University Professors) định nghĩa đạo văn (plagiarism) là lấy ý tưởng, phương pháp, hay chữ của người khác làm của mình, mà không ghi nhận nguồn gốc và tác giả (nguyên văn: "<span style="font-style: italic;">taking over the ideas, methods, or written words of another, without acknowledgment and with the intention that they be taken as the work of the deceiver</span>.") Đạo văn là một “tội phạm” trong khoa học, một lỗi không thể chấp nhận được. Đã có rất nhiều trường hợp mà những nhà khoa học, sinh viên, nghiên cứu sinh, v.v… bị tiêu tan sự nghiệp chỉ vì đạo văn.<br /><br />Đạo văn thường xuất hiện dưới nhiều hình thức, chứ không phải chỉ trong bài báo khoa học hay sách vở. Chẳng hạn như một bác sĩ trình bày báo cáo hay bài giảng bằng powerpoint ở một hội nghị, seminar, symposium, v.v… có sử dụng ý tưởng, số liệu, hình ảnh, câu văn của người khác mà không ghi rõ nguồn thì vẫn có thể xem là một hình thức đạo văn.<br /><br />Đây là một đoạn văn trong cuốn <span style="font-style: italic;">Lizzie Borden: A Case Book of Family and Crime in the 1890s </span>của Joyce Williams và đồng tác giả (trang 1):<br /><br /><span style="font-weight: bold;">The rise of industry, the growth of cities, and the expansion of the population were the three great developments of late nineteenth century American history. As new, larger, steam-powered factories became a feature of the American landscape in the East, they transformed farm hands into industrial laborers, and provided jobs for a rising tide of immigrants. With industry came urbanization the growth of large cities (like Fall River, Massachusetts, where the Bordens lived) which became the centers of production as well as of commerce and trade.</span><br /><br />và thử đọc đoạn văn sau đây:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">The increase of industry, the growth of cities, and the explosion of the population were three large factors of nineteenth century America. As steam-driven companies became more visible in the eastern part of the country, they changed farm hands into factory workers and provided jobs for the large wave of immigrants. With industry came the growth of large cities like Fall River where the Bordens lived which turned into centers of commerce and trade as well as production.</span><br /><br />Đoạn văn này được xem là đạo văn. Tại sao? Lí do thứ nhất là tác giả chỉ thay đổi vài chữ và vài câu, thay đổi thứ tự của đoạn văn gốc. Lí do thứ hai là tác giả không ghi nguồn gốc của ý tưởng.<br /><br />Để tránh đạo văn, cần phải đề rõ nguồn của ý tưởng, dữ liệu của người khác trong bài báo khoa học của mình. Một cách tránh đạo văn là học cách tóm lược (như trình bày trên) và diễn giải (paraphrase sẽ trình bày dưới đây).<br /><br /><span style="font-weight: bold;"><span style="color: rgb(255, 0, 0);">4. Diễn giải:</span> </span>Theo cách hiểu chung thì diễn giải có nghĩa là một cách viết lại đoạn văn gốc của người khác với chữ của chính mình (nhưng ý tưởng thì vẫn mượn từ tác giả khác) và nhất định phải ghi nguồn.<br /><br />Trong báo cáo khoa học, kĩ năng diễn giải rất quan trọng, vì nó tạo cơ hội cho các tác giả đang học tiếng Anh một cách học tiếng Anh thực tế nhất và hữu hiệu nhất. Kinh nghiệm của tôi cho thấy cách diễn giải tốt nhất là đọc đi đọc lại đoạn văn gốc cho đến khi hiểu đầy đủ ý nghĩa của đoạn văn, sau đó đặt đoạn văn gốc qua một bên, và viết lại đoạn văn với từ và cách trình bày của chính mình. Nếu cần, viết vài chữ ở phía dưới đoạn văn mới viết để tự nhắc nhở mình nên sử dụng hay thay đổi câu văn này như thế nào. Một vài điều quan trọng cần nhớ khi diễn giải câu văn của người khác như sau:<br /><br /><span style="font-style: italic;">Thứ nhất là giữ đúng nghĩa của bản gốc</span>. Nên nhớ rằng chúng ta chỉ diễn giải lại, nên không được thay đổi những mối quan hệ trong bản gốc và ý nghĩa mà tác giả muốn nói.<br /><br /><span style="font-style: italic;">Thứ hai là dùng từ đồng nghĩa (synonym)</span>. Điều này đòi hỏi người viết phải có một vốn ngữ vựng khá để có thể thay đổi chữ của người khác mà vẫn không thay đổi ý nghĩa gốc. Đối với những thuật ngữ thì cách an toàn nhất là không nên thay đổi, vì làm như thế rất ư là ngô nghê!<br /><br /><span style="font-style: italic;">Thứ ba là thay đổi văn phạm.</span> Cách tốt nhất là cắt câu văn dài thành một vài câu văn ngắn, hoặc gép vài câu văn quá ngắn thành một câu văn cô đọng hơn. Cách thứ hai là thay đổi thì active thành thì passive cũng là một hình thức rất hữu hiệu.<br /><br /><span style="font-style: italic;">Thứ tư là (nếu được) thay đổi thứ tự của thông tin</span>. Đôi khi các tác giả viết văn cũng rất khó hiểu vì họ trình bày nhiều thông tin làm loãng ý chính, và đây chính là cơ hội lí tưởng để mình diễn giải thì ý của mình bẳng cách sắp xếp lại ý tưởng và thông tin một cách logic hơn.<br /><br /><span style="font-style: italic;">Thứ năm là để ý đến thái độ của tác giả đến đề tài. </span>Đôi khi tác giả để lộ thái độ và cảm tính với đề tài (qua những từ như certain, uncertain, critical, striking, remarkable, wonderful, v.v…) và viết lại theo hình thức trung hòa hơn. Trong khoa học văn chương cần phải … lạnh lùng, tránh từ ngữ cảm tính.<br /><br />Quay lại câu văn gốc trên,<br /><br /><span style="font-weight: bold;">The rise of industry, the growth of cities, and the expansion of the population were the three great developments of late nineteenth century American history. As new, larger, steam-powered factories became a feature of the American landscape in the East, they transformed farm hands into industrial laborers, and provided jobs for a rising tide of immigrants. With industry came urbanization the growth of large cities (like Fall River, Massachusetts, where the Bordens lived) which became the centers of production as well as of commerce and trade.</span><br /><br />nếu tác giả viết:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Fall River, where the Borden family lived, was typical of northeastern industrial cities of the nineteenth century. Steam-powered production had shifted labor from agriculture to manufacturing, and as immigrants arrived in the US, they found work in these new factories. As a result, populations grew, and large urban areas arose. Fall River was one of these manufacturing and commercial centers (Williams 1).</span><br /><br />thì sẽ không xem là đạo văn mà là diễn tả lại ý chính của tác giả gốc. Đây là một cách diễn giải hợp lí, chấp nhận được, bởi vì tác giả giữ thông tin gốc qua cách dùng chữ, và cho biết nguồn gốc của ý tưởng.<br /><br />Như tôi nói ở trên, diễn giải một đoạn văn ngoài kĩ năng văn phạm, cú pháp, còn đòi hỏi một vốn ngữ vựng dồi dào. Ngữ vựng cho phép chúng ta dùng từ khác với từ gốc. Một số từ có thể thay thế mà có thể không làm thay đổi ý nghĩa gốc như sau:<br /><br />Từ chỉ không gian: <span style="font-style: italic;">above, below, here, there</span>, v.v...<br /><br />Từ chỉ thời gian: <span style="font-style: italic;">after, before, currently, at present, during, earlier, later, v.v...<br /><br /></span>Từ chỉ ví dụ: <span style="font-style: italic;">for example, for instance, v.v...<br /><br /></span>Từ chỉ thêm nữa:<span style="font-style: italic;"> additionally, in addition, also, moreover, furthermore, equally important, v.v...<br /></span><br />Từ chỉ tương đương:<span style="font-style: italic;"> also, likewise, in the same way, similarly, v.v...<br /><br /></span>Từ chỉ ngoại lệ:<span style="font-style: italic;"> but, yet, however, nonetheless, on the other hand, on the contrary, v.v...<br /><br /></span>Từ chỉ loạt<span style="font-style: italic;">: first, second, third, next, then, v.v...<br /><br /></span>Từ nhấn mạnh:<span style="font-style: italic;"> indeed, in fact, of course, v.v...<br /><br /></span>Từ chỉ nguyên nhân và hệ quả:<span style="font-style: italic;"> accordingly, consequently, as a result, as a consequence, therefore, thus, v.v...<br /><br /></span>Từ kết luận: <span style="font-style: italic;">finally, in conclusion, in summary, on the whole, in the end, v.v...<br /></span><br />Đạo văn trong khoa học được nhắc đến rất nhiều lần, và một phần không nhỏ có liên quan đến sinh viên mà tiếng Anh không phải là tiếng mẹ đẻ. Đã có nhiều trường hợp luận án bị thu hồi vì vấn đề đạo văn. Khi người ta làm nghiên cứu ở sinh viên Mã Lai đang học tại Úc thì phát hiện rằng họ không cố ý đạo văn, nhưng chỉ vì họ không phân biệt được khác biệt giữa đạo văn, diễn giải, và tóm lược. Tôi hi vọng bài này sẽ giúp một phần cho “phe ta” phân biệt được 3 hình thức trên và tránh phạm phải lỗi lầm đáng tiếc.<br /><br />Viết bài báo khoa học không đơn giản như nhiều người tưởng. Không biết các ngành khác thì sao, nhưng trong lĩnh vực y khoa thì viết một bài báo khoa học 10 trang thường kéo dài khoảng 3 tháng. Nói như vậy để các bạn mới vào “nghề” không nên đánh giá thấp quá trình và kĩ năng viết một bài báo khoa học.<br /><br />NVT<br /><br />TB: M. Roig có một bài rất đầy đủ về đạo văn ở đây:<br />http://facpub.stjohns.edu/~roigm/plagiarism/Index.html<br /></span>

Tiếng Anh bài 13: đạo văn, diễn giải, tóm lược và trích dẫn

Hôm trước tôi có đưa tin về một trường hợp đạo văn của một giáo sư người Nam Dương . Đọc kĩ bài báo của ông giáo sư này và bài báo gốc (dài...

Đọc thêm »

Thơ lục bát là của người Chăm

Từ lâu, tôi vẫn nghĩ thơ lục bát là thể thơ thuần Việt, nhưng đọc bài sau đây của Inrasara mới biết rằng suy nghĩ (hay niềm tin) của mình có thể sai. Có lẽ người Chăm sáng tạo ra thơ lục bát, và người Việt (Kinh) chỉ bắt chước và phát triển thêm mà thôi. Theo Inrasara thì chưa biết thơ lục bát của Chăm ra đời lúc nào, nhưng thể thơ này đã xuất hiện trong thời gian cuối thế kỉ 16 đến đầu thế kỉ 17. Có giả thuyết (Vũ Quang Việt) cho rằng thơ lục bát của VN “<span style="font-style: italic;">có thể phát triển sau khi Việt Nam bắt nhiều ca nhân Chăm đem về khu vực Sơn Tây. Chùa Thày cũng có tượng chim Garuda, là hình tượng của văn hóa Chăm và Ấn Độ</span>.”<br /><span class="fullpost"><br />Ít ai đặt câu hỏi thơ lục bát xuất phát từ đâu. Nhưng ở miền Nam trước đây, Nhạc sĩ Phạm Duy trong một cuốn sách viết về dân ca có nói đến một bài hát Chăm soạn theo thể thơ kiểu lục bát.<br />Theo Nguyễn Đức Hiệp (<span style="font-style: italic;">Diễn Đàn</span>) thì “<span style="font-style: italic;">Thể thơ Ariya tương tự như thơ lục bát Việt và Inrasara cho ta thấy qua đối chiếu và phân tích sơ bộ, lục bát Việt và ariya Chăm có rất nhiều điểm giống nhau. Trong đó cái giống nhất là nhịp điệu của chúng. Thể thơ ariya đã được mang vào các tác phẩm về thơ ca trữ tình, tương tự như thể thơ lục bát trong những tác phẩm văn học Việt Nam như Bích câu Kỳ ngộ, Lục Vân Tiên hay Truyện Kiều. Tuy nhiên có điều khác biệt là ngoài Ariya Ppo Thien và Ariya Kei Oy của Ppo Thien (Thiên Sanh Tây), Ariya Rideh Apwei của Phú Bô, tất cả các tác phẩm văn học trước thế kỷ 20 kể cả ariya thơ ca trữ tình, sử thi Akayet đều là khuyết danh, không xác định được tác giả</span>.”<br /><br />Thể thơ lục bát gieo vấn theo công thức chuẩn <span style="font-style: italic;">bb tt bb / bb tt bb tb </span>(<span style="font-style: italic;">b</span> = thanh bằng, <span style="font-style: italic;">t</span> = thanh trắc), nhưng trong thực tế tôi thấy có đến 20 biến thể khác. Trong bài này, Inrasara cho biết người Chăm ngoài cách gieo vần thanh bằng và hiệp vần ở chữ thứ 4 dòng câu 8, và cả vần thanh trắc nữa (còn nười Việt thì tuyệt đại đa số ở chữ thứ 6 dòng bát mà Chăm hầu như không có). Thú vị! <br /><br />Nói tóm lại, những “phát hiện mới” này cho thấy thơ lục bát không phải do người Việt sáng tạo ra; chủ nhân của thể thơ này chính là người Chăm.<br /><br />NVT<br /><br />http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=186315&ChannelID=7<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Lục bát có phải là thơ thuần Việt?</span><br /><br />TP - Mãi đến hôm nay, đa số người vẫn còn nghĩ lục bát là thuần Việt, “bản sắc độc đáo riêng của người Việt”.<br /><br />Có riêng một cõi đâu mô! Lối gieo vần kiểu lục bát, song thất lục bát là truyền thống chung Đông Nam Á chứ đâu riêng gì Việt. Ngôn ngữ mỗi dân tộc có cấu trúc mỗi khác (đa âm/ đơn âm tiết là một trong những) từ đó cô nàng lục bát có lối đi yểu điệu thục nữ mỗi lúc mỗi nơi mỗi khác, thế thôi! Lục bát Chăm với tên gọi ariya cũng vậy, so với Việt đã có sự sai lệch nhất định.<br /><br />Cho dù đến nay chưa có tài liệu nào xác minh thời điểm ra đời của lục bát Chăm. Thế nhưng ngay từ cuối thế kỉ XVI - đầu thế kỉ XVII được ghi nhận là thời điểm ra đời của sử thi Akayet Dewa Mưno, lục bát Chăm đã có mặt.<br /><br />Và trước đó nữa, trong ca dao Chăm, lục bát là thể thơ được độc quyền sử dụng, đủ thấy lục bát Chăm đã có mặt sớm như thế nào rồi. Tiếng Chăm đa âm tiết nên lục bát khi thì gieo vần theo lối đếm âm tiết, khi thì theo dạng nuốt âm - là điều lục bát Việt không có.<br /><br />Còn việc lục bát Chăm gieo vần lưng, chữ thứ sáu dòng lục hiệp với chữ thứ tư dòng bát, thì ta đã thấy xuất hiện trong lối gieo vần xưa trong ca dao Việt:<br /><br />Thei mai mưng deh thei <span style="font-style: italic;">o</span><br />Drơh phik kơu <span style="font-style: italic;">lo</span> yaum sa urang<br /><br />Kiểu như:<br /><br />Trèo lên cây bưởi hái <span style="font-style: italic;">hoa</span><br />Bước xuống vườn <span style="font-style: italic;">cà </span>hái nụ tầm xuân<br /><br />Chăm còn gieo cả vần bằng lẫn vần trắc nữa, rất linh hoạt. Hiện tượng này dù hiếm nhưng không phải không từng xuất hiện trong thơ ca dân gian Việt:<br /><br /><span style="font-style: italic;">Tò vò mà nuôi con <span style="font-weight: bold;">nhện</span></span><br /><span style="font-style: italic;"><span style="font-weight: bold;"> </span>Ngày sau nó lớn nó <span style="font-weight: bold;">quện </span>nhau đi </span><br /><span style="font-style: italic;"> </span>(Ca dao)<br /><br />Ngoài các kiểu lục bát kể trên, Chăm còn có thể pauh catwai (biến thể từ ariya) mà mỗi cặp lục bát đều đứng biệt lập như một bài thơ hoàn chỉnh với đầy đủ ý nghĩa, được kết nối liên hoàn đến cả mấy trăm câu mà vẫn thống nhất qua giọng điệu.<br /><br />Lục bát Chăm và Việt, dù chưa thể khẳng định được ai có trước ai có sau, nhưng điều chắc chắn là có sự ảnh hưởng và tác động qua lại. Học tập lẫn nhau. Như giới làm thơ Chăm và chục năm qua đã học làm thơ theo thể lục bát thuần Việt: chỉ gieo vần bằng và hiệp vần ở chữ thứ 6 dòng bát. Không hay sao?<br /><br />Inrasara<br /></span>

Thơ lục bát là của người Chăm

Từ lâu, tôi vẫn nghĩ thơ lục bát là thể thơ thuần Việt, nhưng đọc bài sau đây của Inrasara mới biết rằng suy nghĩ (hay niềm tin) của mình có...

Đọc thêm »

Một giáo sư Nam Dương đạo văn

Một giáo sư có tiếng và đang lên của Nam Dương từ chức vì ông đã phạm tôi đạo văn. Ông là giáo sư Anak Agung Banyu Perwita, một chuyên gia về quan hệ quốc tế (international relations) tại đại học công giáo Parahyangan Catholic University ở bang Bandung, Nam Dương. Tuần vừa qua, ông đệ đơn từ chức sau khi thú nhận đã sử dụng ý tưởng và văn của Tiến sĩ Carl Ungerer trong một bài báo có tựa đề “<span style="font-style: italic;">RI as a new middle power</span>” (có lẽ dịch là “Nam Dương như là một cường quốc trung bình”. Chú ý RI là viết tắt của chữ Republic of Indonesia) đăng trên số báo ngày 12/11/2009 của tờ <span style="font-style: italic;">Jakarta Post</span>, một tờ báo tiếng Anh của Nam Dương. Bài báo này lấy ý tưởng và từ ngữ từ bài báo của Tiến sĩ Ungerer có tựa đề là "<span style="font-style: italic;">The ‘Middle Power' Concept in Australian Foreign Policy</span>" đăng trên tập san <span style="font-style: italic;">Australian Journal of Politics and History</span>, số 4, năm 2007, trang 538-551. Tiến sĩ Ungerer là một chuyên gia trong lĩnh vực quan hệ quốc tế thuộc Đại học Queensland và Viện Chính sách chiến lược, Úc (Australian Strategic Policy Institute). Theo tờ <span style="font-style: italic;"><a href="http://www.theaustralian.com.au/higher-education/plagiarism-brings-down-flinders-trained-professor-in-indonesia/story-e6frgcjx-1225831096998">The Australian</a> </span>của Úc, ông Perwita có thể sẽ bị Chính phủ Nam Dương tước chức danh giáo sư nay mai vì tội đạo văn.<br /><br /><div style="text-align: center;"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEir4acKQRXlN9wDdEEB-HyPMhy599hIDg_NpQg4gkxyYUelAqlhmU6c30VVPBwngtF8Qz0HN4i3wFy5jzYRDCYoB66hvhxmrOC8k1B_0wXbkkqAOA-QV-XTITZi0fccOv3-nuKckwxbUDjS/s1600-h/perwita.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439714248832376834" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEir4acKQRXlN9wDdEEB-HyPMhy599hIDg_NpQg4gkxyYUelAqlhmU6c30VVPBwngtF8Qz0HN4i3wFy5jzYRDCYoB66hvhxmrOC8k1B_0wXbkkqAOA-QV-XTITZi0fccOv3-nuKckwxbUDjS/s400/perwita.jpg" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 150px; height: 195px;" /></a>Gs Anak Agung Banyu Perwita<br />Nguồn <a href="http://www.niaspress.dk/files/imagecache/authorphoto_thumb/admin/perwita.jpg">ở đây</a><br /><br /></div><span class="fullpost">Đây là một sự việc đáng tiếc xảy ra cho một giáo sư “đang lên”. Theo tờ <a href="http://www.theaustralian.com.au/higher-education/plagiarism-brings-down-flinders-trained-professor-in-indonesia/story-e6frgcjx-1225831096998"><span style="font-style: italic;">The Australian</span></a>, ông Perwita là một giáo sư (full professor) trẻ nhất ở Nam Dương (trong lĩnh vực ngoại giao), một chuyên gia uy tín trong lĩnh vực quan hệ quốc tế và từng nhận được nhiều giải thưởng. Với chức danh giáo sư trẻ, ông đứng chung hàng ngũ với những nhân vật quan trọng của Nam Dương như phó tổng thống Boediono và đại gia báo chí James Riady. Sự nghiệp ông bắt đầu khởi sắc từ năm 2003 khi ông hoàn tất luận án tiến sĩ tại Đại học Flinders (Nam Úc) và sau này xuất bản thành sách. (Cần nói thêm rằng ông không có đạo văn trong luận án tiến sĩ, lúc đó ông là một học giả nghiêm chỉnh). Năm 2008 ông được Đại học Flinders trao giải thưởng “Distinguished Alumni Award” vì những đóng góp cho nền giáo dục đại học ở Nam Dương. Nhưng chỉ vì một hành động mà ông tự thú nhận là “stupid mistakes” (sai lầm ngớ ngẩn) mà sự nghiệp coi như tiên tan. Tuy đơn xin từ chức của ông chưa được đại học phê chuẩn chính thức, nhưng hội đồng khoa bảng của đại học cho biết họ sẽ chuẩn y đơn từ chức của ông với sự tiếc nuối.<br /><br />Đạo văn là một vấn đề khá phổ biến trong khoa học và văn học. Theo tập san <span style="font-style: italic;">Nature</span>, tình trạng đạo văn có thể lên đến 20% trong một số ngành khoa học thực nghiệm. Hai tác giả Schein và Paladugu truy tìm 660 bài báo đã công bố trên 3 tập san hàng đầu trong ngành phẫu thuật và phát hiện khoảng 12% bài báo có cấu trúc giống nhau, 3% sử dụng từ ngữ hoàn toàn giống nhau, và khoảng 8% sử dụng từ ngữ rất giống nhau. Hai tác giả còn phát hiện khoảng 14% các công trình nghiên cứu này thuộc vào loại “tự đạo văn” hay “tự đạo số liệu”. Ở Đông Âu, có nghiên cứu cho biết khoảng 70% sinh viên biết ít nhất là một trường hợp đạo văn. Vì áp lực công bố nghiên cứu và vì danh vọng, một số (có lẽ ít) nhà khoa học đã phạm phải “tội” đạo văn, nhưng chỉ có những trường hợp lớn mới thu hút sự chú ý của báo chí, còn đa số thì được xử lí nội bộ, hay thậm chí lờ đi. Chẳng hạn như mới đây báo chí nêu vấn đề đương kim <a href="http://tuanvannguyen.blogspot.com/2009/09/bo-truong-khoa-hoc-ao-van.html">bộ trưởng khoa học Iran đạo văn</a>, nhưng chính phủ Iran có vẻ lờ đi và không có hành động kỉ luật gì đến ông bộ trưởng.<br /><br />Ở nước ta, nạn đạo văn cũng được nhắc đến nhiều lần như <a href="http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=24971&ChannelID=10">ở đây</a> hay <a href="http://www.laodong.com.vn/Home/Cai-thau-hay-dao-tac-khoa-hoc/20074/30153.laodong">ở đây</a> và <a href="http://tuanvietnam.net/2009-12-05-nhuc-nhoi-dao-van-xu-ly-the-nao-">ở đây</a>, nhưng hình như chưa ai biết phải xử lí ra sao. Trong khoa học, đã có vài trường hợp những bài báo từ Việt Nam sử dụng gần như 100% từ ngữ và số liệu của người khác (chẳng hạn như sự việc nêu trong <a href="http://www.ykhoanet.com/binhluan/nguyenvantuan/080524_nguyenvantuan_daovantronghoatdongkhoahoc.htm">bài này</a>), và khi sự việc được phản ảnh trên báo chí, cũng chẳng có xử lí gì. Lại có những vụ đạo văn mà thủ phạm bị tố cáo mang hàm giáo sư, phó giáo sư, nhà văn, v.v… nhưng chuyện “đâu vẫn vào đấy”, không có hình thức kỉ luật nào và đương sự vẫn tại chức. Còn ở Nam Dương, như chúng ta thấy, ông giáo sư Perwita có can đảm và tự trọng nhận lỗi lầm và tự từ chức. Ngoài ra, tôi thấy Nam Dương, cũng là một “developing country” như ta, nhưng đại học của họ (dù là đại học tư thục) có qui trình xử lí nạn đạo văn đúng với chuẩn mực quốc tế. Ngay cả tờ báo <a href="http://www.thejakartapost.com/news/2010/02/04/plagiarism.html"><span style="font-style: italic;">Jakarta Post</span></a> cũng can đảm đăng ý kiến và rút bài của Perwita. Tôi nghĩ trường hợp Perwita cung cấp một ca để các đại học VN tham khảo và đề ra qui trình xử lí những trường hợp đạo văn, hay tốt hơn nữa là huấn luyện để học sinh trung học, sinh viên đại học, và ngay cả nhà nghiên cứu hiểu được đạo văn và tránh phạm phải loại lỗi lầm đáng tiếc này.<br /><br />NVT<br /><br />===<br />http://www.thejakartapost.com/news/2010/02/04/plagiarism.html<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Plagiarism</span><br /><br />Thu, 02/04/2010 1:11 PM | Opinion<br /><br />The article "RI as a new middle power?" by Prof. Anak Agung Banyu Perwita, published on this page on Nov. 12, 2009, is very similar to a piece written by Carl Ungerer titled "The *Middle Power' Concept in Australian Foreign Policy", which was published in the Australian Journal of Politics and History: Volume 53, Number 4, 2007, pp.538-551.<br /><br />Both in terms of ideas and in the phrases used, it is very evident this is not the original work of the writer.<br /><br />The Jakarta Post takes claims of plagiarism and the infringement of ideas very seriously.<br />We hereby withdraw the offending article by Anak Agung Banyu Perwita and apologize to our readers, most especially to Mr. Carl Ungerer, for this editorial oversight.<br /><br />- The Editor<br /><br />Bài báo trên JP:<br /><br />http://m.thejakartapost.com/news/2009/11/12/ri-a-new-middle-power.html-0<br /><br /><span style="font-weight: bold;">RI as a new middle power?</span><br /><br />Feb, 5th 2010 03:34 PM<br /><br />It is quite interesting to read in Santo's article on Indonesia "A new *middle' power" (The Jakarta Post, Oct. 31, 2009) that Indonesia has been acknowledged as a new middle power in these bewildering global politics.<br /><br />However, this acknowledgement has been perceived as a challenge for Indonesia; whether it can rise as a new middle power or become, on the contrary, a new semi-failed state.<br /><br />In this context, it is crucial to understand what we mean by middle power. It is important because the label of middle power is pertinent to the ability of a nation-state to make projections of its diplomatic and security activities in both the domestic and international environment.<br />We should bear in mind that there is no clear agreed definition of a middle power and middle-power diplomacy.<br /><br />The term has been used variously to describe geographic, material, normative and behavioral attributes among a diverse group of middle-ranking states on the global stage.<br />Such ranking exercises based on selective criteria, however, are fraught with difficulty because, as other scholars have shown, there is little or no correlation between a country's size or position in the international system and the conduct of its diplomacy.<br /><br />In short, being a middle-sized country does not necessarily determine foreign policy behavior. But having middle-ranking economic, military and diplomatic capabilities and actively pursuing a middle-power approach to international affairs does offer some insight into what certain states can do to their international environment.<br /><br />Clearly, when foreign policy practitioners make declaratory statements about exercising a country's "middle power" role in the international system, they are employing a type of shorthand for a pre-defined and generally agreed set of foreign policy behaviors.<br /><br />That set of behaviors includes a preference for working through multilateral institutions and processes, a commitment to promoting international legal norms and a pro-active use of diplomatic, military and economic measures to achieve selected economic and political outcomes.<br />Despite obvious definitional difficulties with the concept, middle-power diplomacy continues to resonate with politicians, practitioners and scholars alike as a simple way of characterizing the foreign policy activities of certain countries which are neither great powers nor small.<br /><br />As the Canadian scholar Dennis Stairs has argued, "The impression that there really are certain powers of secondary rank with similar capabilities and similar minds, and with a similar approach to the maintenance of the international system, seems somehow to survive the *real-world' observation that things are in fact a jumble".<br /><br />Ultimately, engaging in middle-power diplomacy is no less self-interested than the behavior of any other state in the international system. That self-interest, however, is filtered through the practical consideration of when and where middle-ranking states can achieve successful diplomatic outcomes in pursuit of their national interests.<br /><br />Therefore, it is also very important to set our national interests clearly as the basis of our foreign policy and diplomatic activities. Without having explicit, manageable and realistic national interests will only put us as a nation-state without a clear road map in the global arena.<br /><br />To put it another way, the so-called "middle powers", then, must look for specific, niche opportunities to exercise their power and influence. If great powers are defined by having global interests and reach, then the middle power category defines a group of states with a more limited regional set of core national interests and force projection capabilities.<br /><br />The questions are now: are we willing to do that? And if yes, what kind of foreign policy mechanism can we utilize in defining and promoting our regional interests and force projection capabilities?<br /><br /><span style="font-style: italic;">The writer is professor of international relations, Parahyangan Catholic University, Bandung. </span><br /><br />Còn bài của Ungerer dài hơn ở dây:<br /><br />http://findarticles.com/p/articles/mi_go1877/is_4_53/ai_n29399685/<br /><br /></span>

Một giáo sư Nam Dương đạo văn

Một giáo sư có tiếng và đang lên của Nam Dương từ chức vì ông đã phạm tôi đạo văn. Ông là giáo sư Anak Agung Banyu Perwita, một chuyên gia ...

Đọc thêm »

Những biểu ngữ vui mắt

Du khách phương Tây chắc chắn sẽ ngạc nhiên khi thấy ở Việt Nam vẫn còn rất nhiều khẩu hiệu. Hầu như bất cứ con đường chính nào cũng đầy khẩu hiệu tuyên truyền chính trị - xã hội bên cạnh những quảng cáo thương mại. Nào là khẩu hiệu kêu gọi đóng thuế, khẩu hiệu về an toàn giao thông, khẩu hiệu về mừng Đảng, hay chào mừng khách VIP. Phần lớn những khẩu hiệu này mang tính dạy đời, lên lớp (như “An toàn là bạn, tai nạn là thù”) hay có khi ra lệnh (như “Toàn dân nghiêm chỉnh chấp hành luật giao thông đường bộ”). Nói chung, đọc qua những khẩu hiệu này, người đọc có cảm tưởng như có ai đang ngồi đâu đó ở trên cao nói xuống cho người dân nghe, do đó nó mang tính trịch thượng.<br /><span class="fullpost"><br /><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3YN78_Ts0K5b879RH4JDC9zOJyJX56NMdRneBw8HQ8Oy_Kdq0liz7a3J4B7ZlhiUUah5NkjcGiTdngRQNnGYDEAopOq6xsmTYPR1HMRjwMW4p4jLk17RovuBE-DbYRg5K89NEA3WLAByt/s1600-h/Nopthue.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439539506179640786" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh3YN78_Ts0K5b879RH4JDC9zOJyJX56NMdRneBw8HQ8Oy_Kdq0liz7a3J4B7ZlhiUUah5NkjcGiTdngRQNnGYDEAopOq6xsmTYPR1HMRjwMW4p4jLk17RovuBE-DbYRg5K89NEA3WLAByt/s400/Nopthue.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a></span><span class="fullpost">Biểu ngữ kêu gọi đóng thuế để xây dựng đất nước</span><br /><span class="fullpost"><br /></span></div><span class="fullpost"><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi78K2LkhfhZTY1jWT5XVfZI4eZSs8YX5wLSJYsXI5TnDdLvUiP8QC1vli76Dm8DGsx0dtfjFwR6cd1iKlmB4vrFPEHDskC587eXyWyJ0K87DNcdidtUBCBzc9V-rfK47CFmp6gwUQ69lvv/s1600-h/Antoanlabantainanlathu.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439537890273029282" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEi78K2LkhfhZTY1jWT5XVfZI4eZSs8YX5wLSJYsXI5TnDdLvUiP8QC1vli76Dm8DGsx0dtfjFwR6cd1iKlmB4vrFPEHDskC587eXyWyJ0K87DNcdidtUBCBzc9V-rfK47CFmp6gwUQ69lvv/s400/Antoanlabantainanlathu.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a></span><span class="fullpost">Một biểu ngữ với văn chương buồn cười hay thấy trên các lộ chính ở miền Tây<br />(Đây là biểu ngữ trên Quốc lộ 1A, đường đá, cát bụi mù mịt, và ổ gà rất nhiều)<br /><br /></span><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiriEi_F6NlyCfXyL5sCQMlYNJBw8UU9eVOccdhy_ZDGFSg3Mh39lbDfiK2vjyv2RrMwj-c9g8VyTbbU3QbqTWGu6_cCMw-CsoMBy5jr8ybLU5xpV9naTeoHQVlhOMjCDMotKVou7mHHpbc/s1600-h/Antoanlaban.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439537594324769938" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiriEi_F6NlyCfXyL5sCQMlYNJBw8UU9eVOccdhy_ZDGFSg3Mh39lbDfiK2vjyv2RrMwj-c9g8VyTbbU3QbqTWGu6_cCMw-CsoMBy5jr8ybLU5xpV9naTeoHQVlhOMjCDMotKVou7mHHpbc/s400/Antoanlaban.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a></span>Một biểu ngữ khác với lời lẽ thừa thải và ... vô duyên (chú ý đường đầy ổ gà)<br /><br /></div><span class="fullpost"><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhkRM3fDLRUbLEIiz2qLbOw8MwiXtY5EwDEzioMJQXA9EOnV6IlVzCoFHWL0ahe4EydCvQoIpxuWuelr_XIoOkqfFQZ7-kUfvWTbtkd3-SquNax26ywAn_7tgDUGGcd9tGvJAqDa2_qMW6v/s1600-h/luatgiaothong.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439539314370511554" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhkRM3fDLRUbLEIiz2qLbOw8MwiXtY5EwDEzioMJQXA9EOnV6IlVzCoFHWL0ahe4EydCvQoIpxuWuelr_XIoOkqfFQZ7-kUfvWTbtkd3-SquNax26ywAn_7tgDUGGcd9tGvJAqDa2_qMW6v/s400/luatgiaothong.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a>Biểu ngữ ra lệnh<br /><br /></span><span class="fullpost"></span></div><span class="fullpost"><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh_G5bt7L_OqGvmTZAs0YQ6qfFwGGdworbTSZuPpj0qJBaF6qO0HrHk4S7b6ZIuRPkCgQNZmmqASBljJSMJWaZb7r5r89cE9qaeO4hYCbJT8rMaQitlyLVI849uBD6WTqQcVT2VMdtOZ4pi/s1600-h/doinon.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439539007875281794" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEh_G5bt7L_OqGvmTZAs0YQ6qfFwGGdworbTSZuPpj0qJBaF6qO0HrHk4S7b6ZIuRPkCgQNZmmqASBljJSMJWaZb7r5r89cE9qaeO4hYCbJT8rMaQitlyLVI849uBD6WTqQcVT2VMdtOZ4pi/s400/doinon.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a>Một biểu ngữ cảnh báo, nhưng hình như người lái xe phớt lờ </span><br /><span class="fullpost"></span></div><span class="fullpost"><br /><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjJTlM8zqWMj2gQBFxwVSB_hVtHZ7pP07RIQb4DUhO9DH7NCpUYgy4NkX6BCkuuN88aJSljvtTS6UB9HVHurgY9nnSg0eqJTJtvZkZvtE07wqleepGQ04zR6IflMQzbtJsoseWLZrUCIpaU/s1600-h/chaphanhnghidinh.JPG" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439538809847084450" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjJTlM8zqWMj2gQBFxwVSB_hVtHZ7pP07RIQb4DUhO9DH7NCpUYgy4NkX6BCkuuN88aJSljvtTS6UB9HVHurgY9nnSg0eqJTJtvZkZvtE07wqleepGQ04zR6IflMQzbtJsoseWLZrUCIpaU/s400/chaphanhnghidinh.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 266px;" /></a>Đường xá như thế này mà nói đến an toàn !</span><br /><span class="fullpost"></span></div><span class="fullpost"><br /></span>

Những biểu ngữ vui mắt

Du khách phương Tây chắc chắn sẽ ngạc nhiên khi thấy ở Việt Nam vẫn còn rất nhiều khẩu hiệu. Hầu như bất cứ con đường chính nào cũng đầy kh...

Đọc thêm »

Nói thêm về chụp ảnh khẩu hiệu Tết

Bài dưới đây của ông cựu Tổng biên tập báo Nhân Dân có đề cập đến một vấn đề tế nhị, hay có người nói là “nhạy cảm”, vì ông chất vấn cái trật tự Đảng, xuân, và đất nước. Đúng là vấn đề tế nhị. Nhưng ông nói được trên mặt báo chí, thì tôi nghĩ người khác cũng có thể nói được. Do đó, tôi muốn nhân bài này bàn thêm vài điều chung quanh thứ tự Đảng, Nhà nước, Nhân dân, v.v… <br /><span class="fullpost"><br />Bác Hữu Thọ viết: “<span style="font-style: italic;">Rồi không biết từ lúc nào, cơ quan nào hướng dẫn hoặc tự phát nhưng sau đó thành nếp quen, một khẩu hiệu bao trùm trong ngày Tết các năm là: ‘Mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới’. Đã thành thói quen thì rất khó sửa và có thể có vấn đề tế nhị cho nên không tiện sửa vì nói trái đi có thể bị hiểu lầm. Nhưng dù sao, khẩu hiệu đó cũng có gì gờn gợn: Sao lại đặt Đảng trước dân tộc, trái với tư tưởng Hồ Chí Minh? Nghĩ thế nhưng nhiều người không tiện nói</span>.” Chẳng hiểu tại sao không tiện nói. Tôi thì nghĩ chắc chắn tìm được xuất xứ của câu khẩu hiệu này sẽ là một đề tài thú vị cho một luận án thạc sĩ.<br /><br />Tôi thì nghĩ có lẽ do thói quen mà ra. Ở VN, người ta quen miệng nói “Đảng, Nhà nước, và Nhân dân”. Đọc báo, nghe đài, xem tivi, chúng ta thường hay thấy những cái tít hay cụm từ như muốn nhắc cho người dân biết rằng Đảng CSVN là người làm chủ cao nhất của đất nước. Chẳng hạn “Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quân đội chúc thọ đồng chí Đỗ Mười” hay “<span style="font-style: italic;">Đảng, Nhà nước và nhân dân ta rất cần những nhà báo có tâm, có tài</span>”, mà trong đó Đảng đứng đầu, rồi mới đến Nhà nước, sau đó là quân đội, và cuối cùng là … nhân dân. Ngay cả công trạng cũng theo thứ tự đó: “<span style="font-style: italic;">Năm 2009 vừa qua, nhờ nỗ lực của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta, đất nước đã từng bước vượt qua khó khăn do những tác động tiêu cực của cuộc khủng hoảng kinh tế, tài chính toàn cầu và thiên tai, dịch bệnh gây ra, tiếp tục giành được những thành tựu to lớn trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh quốc phòng</span>” (Trích thư chúc Tết của Chủ tịch Nguyễn Minh Triết). Tôi thử google những trang web ở Việt Nam thì thấy chữ “Đảng” xuất hiện 7.62 triệu lần, chữ “Nhân dân” 8.29 triệu lần, và “Nhà nước” 9.64 triệu lần. Nói cách, những danh từ này đã đi vào … quần chúng sau 1975.<br /><br />Chúng ta thử nhìn sang nước khác xem họ cách họ nói chuyện ra sao. Những ai từng ở các nước phương Tây đều biết rằng không có khẩu hiệu tuyên truyền theo kiểu VN, nhưng quảng cáo nhiều hơn. Vì thế, chúng ta không thể so sánh khẩu hiệu, mà phải so sánh diễn văn của các lãnh tụ. Ở Úc chưa bao giờ có một chính khách của bất cứ đảng chính trị nào -- dù là đang cầm quyền hay đối lập – dám nêu những khẩu hiệu theo thứ tự như ở nước ta. Thật ra, họ làm ngược lại: các chính khách ghi nhận công lao của người dân, nhất là người thổ dân, chứ ít khi nào nói đến công trạng của chính phủ, và nhất định không nói đến đảng. Chẳng hạn như trong bài diễn văn của Thủ tướng Kevin Rudd nhân dịp ngày Quốc khánh Úc năm nay, ông nói: “<span style="font-style: italic;">I begin by acknowledging the first Australians, on whose land we and whose cultures we celebrate as among the oldest continuing cultures in human history</span>.” Hay nhìn sang bài diễn văn của các lãnh tụ Mĩ (xem hình dưới đây), chúng ta thấy họ không bao giờ nhắc đến đảng của họ, mà chỉ toàn là <span style="font-style: italic;">nation</span> (quốc gia), <span style="font-style: italic;">people</span> (nhân dân), <span style="font-style: italic;">freedom</span> (tự do), v.v…<br /><br />Tôi tò mò làm thử một so sánh hai bài diễn văn của ông Tổng bí thư nhân ngày Quốc khánh 2/9 và diễn văn của ông Obama nhân ngày nhậm chức Tổng thống thứ 44 của Mĩ thì thấy vài khác biệt thú vị:<br /><br />* Trong bài diễn văn 3974 chữ của ông Tổng bí thư, chữ <span style="font-style: italic;">Đảng</span> xuất hiện 64 lần (chiếm 1.6% tổng số chữ), <span style="font-style: italic;">Nhân dân</span> 24 lần, <span style="font-style: italic;">Dân chủ</span> 14 lần, <span style="font-style: italic;">Nhà nước</span> 7 lần, <span style="font-style: italic;">Bác Hồ</span> 3 lần, <span style="font-style: italic;">Tự do</span> 1 lần.<br /><br />* Bài diễn văn 2423 chữ của Obama thì không có một chữ nào dành cho Đảng Dân chủ, nhưng <span style="font-style: italic;">Nation</span> được đề cập nhiều nhất: 18 lần, <span style="font-style: italic;">America</span> 16 lần, <span style="font-style: italic;">people</span> 8 lần, <span style="font-style: italic;">freedom</span> 4 lần, nhưng không có <span style="font-style: italic;">democracy</span> (dân chủ).<br /><br />So sánh 2 bài diễn văn cho thấy bên tổng thống Mĩ đặt quốc gia va nhân dân (<span style="font-style: italic;">nation, America </span>và <span style="font-style: italic;">people</span>) lên trên, còn bài của bác Mạnh thì <span style="font-style: italic;">Đảng </span>là trên hết, sau đó mới đến <span style="font-style: italic;">nhân dân</span>. Có lẽ những tần số này chính là câu trả lời cho câu hỏi của bác Hữu Thọ.<br /><br />NVT<br /><br /></span><div style="text-align: center;"><span class="fullpost"><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhjICR5fW43xLwSteWoB1R_Ba0FY7c6TQthkKObZpjsF-LAukWjyJGxhzJONMOCe7REjXJ7nb_TqX_G1k79nksFUU61RnTyJ-xa3ls9vg9JeG5_hOGnlLtzMSPZf_QmJEvPRS6AElcgnLgf/s1600-h/obamaonblack.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5439157910877001186" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhjICR5fW43xLwSteWoB1R_Ba0FY7c6TQthkKObZpjsF-LAukWjyJGxhzJONMOCe7REjXJ7nb_TqX_G1k79nksFUU61RnTyJ-xa3ls9vg9JeG5_hOGnlLtzMSPZf_QmJEvPRS6AElcgnLgf/s400/obamaonblack.jpg" style="margin: 0px auto 10px; display: block; text-align: center; cursor: pointer; width: 400px; height: 224px;" /></a>Những chữ được đề cập đến trong bài diễn văn nhậm chức của Tổng thống Obama</span><br /></div><span class="fullpost"><br />Đây là bài của bác Hữu Thọ:<br /><br />http://www.baomoi.com/Home/ThoiSu/suckhoedoisong.vn/Chup-anh-khau-hieu-Tet/3870015.epi<br /><br />Thứ ba, 16/2/2010, 11:19 (GMT+7)<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Chụp ảnh khẩu hiệu Tết</span><br /><br />Tôi đã nghỉ hưu được mấy năm nhưng năm nào vào dịp Tết cũng được ít nhất ba cơ quan mời đến dự các buổi họp mặt cuối năm: Nơi là cơ quan trao quyết định nghỉ hưu, nơi là cơ quan công tác cho tới ngày nghỉ, nơi đã có thời gian tham gia lãnh đạo. Mỗi nơi có một lý do riêng để mời nhưng đều là những lời mời tình nghĩa cho nên cũng thu xếp thời gian đến dự. Vả lại, ở những cuộc họp này lại là nơi những bạn già gặp nhau tâm tình, thăm hỏi nhau sức khỏe, gia đình… cho nên không mấy khi tôi vắng mặt. Lại còn mang theo máy ảnh nhỏ để gặp bạn già chụp với nhau một kiểu kỷ niệm; có bạn năm nào cũng chụp cùng nhau vì mỗi năm một già, một khác, đều là những kỷ niệm. Có năm mải vui chuyện mà cũng quên chụp ảnh, tuy có sẵn máy ảnh trong túi.<br /><br />Cũng như mọi năm, những ngày giáp Tết Kỷ Sửu nhưng đã sang năm mới 2009, tôi đến dự buổi gặp mặt cuối năm, mừng năm mới ở báo Nhân Dân, Cơ quan Trung ương của Đảng, nơi tôi đã trưởng thành trong nghề báo. Cũng như một số năm, tuy tôi mang theo máy ảnh nhưng mải nói chuyện cho nên cũng chẳng chụp được gì; khi vào cuộc họp lại không tiện dơ máy ảnh ra. Nhưng khi nghỉ giải lao, có bạn hỏi: "Sao vào cuộc gặp mặt, ông không chụp ai chỉ thấy dơ máy ảnh chụp khẩu hiệu làm gì thế, chắc có kỷ niệm?".<br /><br />Đúng là anh bạn đã già mà còn tinh ý khi thấy tôi cố tình chụp khẩu hiệu để ghi nhớ một kỷ niệm vì khẩu hiệu này khác với khẩu hiệu treo đầy ở các đường phố Thủ đô và các nơi vào những ngày này. Cuộc họp giáp Tết năm ngoái ở đây khẩu hiệu này đã có nhưng tôi lại không mang theo máy ảnh, cho nên năm nay mang theo máy ảnh tìm cách chụp khẩu hiệu nhưng vẫn nghĩ "năm nay chưa chắc đã có". Khi thấy có thì phải chụp để ghi nhớ vì trong bụng lại nghĩ "không biết sang năm có gặp lại hay không?". Đó là lý do tôi phải chụp 3, 4 kiểu ảnh.<br /><br />***<br /><br />Trước đây, năm nào các cơ quan có trách nhiệm cũng có công văn thông báo những khẩu hiệu trong các ngày đầu năm, mỗi năm thường có một số dịp kỷ niệm quan trọng đáng nhớ, một số sự kiện đặc biệt cho nên cần có khẩu hiệu cho phù hợp. Nhưng có những vấn đề có ý nghĩa thường xuyên để nhắc nhở mọi người nhớ tới những tổ chức và người có công với đất nước, cũng là hợp với lòng dân, hợp lẽ uống nước nhớ nguồn, ăn quả nhớ người trồng cây theo truyền thống dân tộc.<br />Những ngày đầu năm mới dương lịch và âm lịch lại thường sát với Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam - tổ chức được nhân dân trao quyền lãnh đạo đất nước và thật sự là tổ chức có công rất lớn trong sự nghiệp lãnh đạo nhân dân ta giành lại độc lập, thống nhất đất nước và đang lãnh đạo công cuộc đổi mới, hội nhập thế giới, cho nên có khẩu hiệu mừng Đảng cũng là lẽ đương nhiên, phù hợp với tấm lòng của tuyệt đại đa số đồng bào. <span style="font-weight: bold;">Rồi không biết từ lúc nào, cơ quan nào hướng dẫn hoặc tự phát nhưng sau đó thành nếp quen, một khẩu hiệu bao trùm trong ngày Tết các năm là: "Mừng Đảng, mừng xuân, mừng đất nước đổi mới". Đã thành thói quen thì rất khó sửa và có thể có vấn đề tế nhị cho nên không tiện sửa vì nói trái đi có thể bị hiểu lầm. Nhưng dù sao, khẩu hiệu đó cũng có gì gờn gợn: Sao lại đặt Đảng trước dân tộc, trái với tư tưởng Hồ Chí Minh? Nghĩ thế nhưng nhiều người không tiện nói.</span><br /><br />Rồi dịp có thể sửa đã đến. Chuẩn bị bước vào thiên niên kỷ mới, thông báo của Bộ Chính trị về những ngày lễ lớn trong năm 2000 ghi rõ kỷ niệm Vua Hùng vào Ngày giỗ Tổ vì năm đó là năm chẵn. Do đó, trong thông báo khẩu hiệu Tết năm 2000 của Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương ghi rõ: "Mừng xuân, mừng đất nước, mừng Đảng", nghĩa là có sự sửa đổi quan trọng bằng văn bản: đặt đất trời, tự nhiên lên trước, rồi đến đất nước dân tộc, rồi mới đến Đảng. Khẩu hiệu ban hành hợp lý, hợp tình cho nên không ai phản ứng khác, nhưng sau Tết, nghe phản ánh cũng chỉ có 3, 4 địa phương thực hiện; khi hỏi lại thì được biết không phải phản đối, khác ý gì mà chỉ vì thói quen mà thôi. Thế rồi quan sát trong thực tiễn thì phổ biến lại quay về nếp cũ không hay.<br /><br />Đến dự cuộc gặp mặt vào dịp cuối năm, người ta chỉ ngắm cành đào, cây quất của cơ quan và bình luận chứ có mấy ai chú ý tới khẩu hiệu vì ai cũng nghĩ như mọi khi, riêng tôi thì cũng tình cờ mà chú ý từ cuộc gặp mặt cuối năm ở báo Nhân Dân mừng Tết Mậu Tý - 2008, khẩu hiệu lớn treo ở hội trường: "Mừng xuân, mừng đất nước, mừng Đảng", không ai dám nghĩ viết thế là coi nhẹ Đảng vì như trên đã nhắc đến phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Đảng ta do dân tộc sinh ra". Đặt Đảng lên trên đất nước là trái với tinh thần khiêm tốn của Đảng ta, trái với tư tưởng Hồ Chí Minh.<br /><br />Khẩu hiệu đúng như thế, có lý như thế mà lại mới thì thật lạ. Cho nên phải chụp ảnh khẩu hiệu treo ngay tại hội trường Cơ quan Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam để ghi nhớ và cũng mong phổ biến tới nhiều cơ quan, địa phương và nhiều người, khi nghĩ về dân tộc, về Đảng.<br /><br />Hữu Thọ<br /><br /></span><span class="fullpost"><br /></span>

Nói thêm về chụp ảnh khẩu hiệu Tết

Bài dưới đây của ông cựu Tổng biên tập báo Nhân Dân có đề cập đến một vấn đề tế nhị, hay có người nói là “nhạy cảm”, vì ông chất vấn cái trậ...

Đọc thêm »

Lại sai tiếng Anh: "HA NOI SMOKE FREE"

Một bạn đọc gửi email bảo tôi bình luận về một tấm biển về Hà Nội. Email viết như sau:<br /><br /><em>“Em thấy ở ngay hồ Hòan Kiếm (Hà Nội) có tấm biển viết chữ Anh HÌNH NHƯ SAI: Hanoi Smoke Free.<br /><br />Tuy nhiên em không thể cắt nghĩa ngọn ngành nó sai như thế nào. Em gửi kèm ảnh chụp cái biển ấy. Phiền bác giảng cho em và lãnh đạo Hà Nội được không ạ? Xin cám ơn bác!”<br /><br /><a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjtwPFT1F_NbUTM3xuOeBBdngSLxZe0ymbOdyzonBEJUg_G9DNCEc9SetiSzUsSgE-ii7FM8Iyj91Bg5QpbIxBzW0K8iRprMEgSNBsnLY1LTp6TviVYAZO9MTpQYzW4ByuZVluDguf4oHlh/s1600-h/HNSmokeFree.JPG"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5438969931931892914" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjtwPFT1F_NbUTM3xuOeBBdngSLxZe0ymbOdyzonBEJUg_G9DNCEc9SetiSzUsSgE-ii7FM8Iyj91Bg5QpbIxBzW0K8iRprMEgSNBsnLY1LTp6TviVYAZO9MTpQYzW4ByuZVluDguf4oHlh/s400/HNSmokeFree.JPG" style="margin: 0px auto 10px; display: block; width: 400px; height: 265px; text-align: center;" /></a><br /><div></div></em>Tôi có 2 nhận xét về tấm biển đó, chứ không giảng cho lãnh đạo Hà Nội đâu. Hai nhận xét của tôi liên quan đến cụm từ “Tourism Information” và “Hanoi Smoke Free”:<br /><br /><span class="fullpost">Thứ nhất là cụm từ “TOURISM INFORMATION”, theo tôi là không chuẩn mấy. <span style="font-style: italic;">Tourism</span>, như chúng ta biết, là một danh từ có lẽ dịch là “thú du lịch”, nhưng cũng có một danh từ khác liên quan đến du lịch: đó là danh từ <span style="font-style: italic;">tourist</span>, có nghĩa là khách du lịch. Do đó, tôi đoán UBND Hà Nội muốn nói đến thông tin dành cho khách du lịch, và như thế thì nên viết là “TOURIST INFORMATION” thì chuẩn hơn. Thật vậy, các bạn để ý ở các nước nói tiếng Anh, người ta luôn viết là <em>Tourist Information</em> chứ không ai (hay rất hiếm mà tôi chưa biết) <em>Tourism Information</em>.<br /><br />Thứ hai là cụm từ “HA NOI SMOKE FREE”, theo tôi cũng không đúng chuẩn tiếng Anh. <em>Smoke-free </em>(để ý có dấu gạch nối "-") là một cách viết tắt <em>Free of smoke</em> (có nghĩa là không khói thuốc). Ở đây <em>smoke </em>là danh từ có nghĩa là khói thuốc, <em>free </em>là tính từ có nghĩa là <em>tự do </em>hay <em>miễn</em>. Khi người ta viết liền và ngược lại thành <em>Smoke-free </em>thì bây giờ cụm từ này trở thành tính từ. Vì là tính từ, nên nó phải đặt trước danh từ. Do đó, chúng ta thấy ở nước ngoài người ta hay viết <em>smoke-free area</em> hay <em>smoke-free restaurant</em>. Quay lại cụm từ trên, tôi đề nghị nên viết lại là “SMOKE-FREE HANOI” hay “SMOKE-FREE HA NOI”. Tôi sẽ bàn là nên viết HA NOI hay HANOI sau.<br /><br />Như vậy, chỉ có biểu nhỏ mà có đến 2 sai sót về tiếng Anh, và đó là một điều đáng tiếc, không nên có. Ở Hà Nội có rất nhiều người thạo tiếng Anh, từ giới văn học đến khoa học. Hà Nội có những đại học với những bộ môn chuyên dạy tiếng Anh. Tại sao Ủy ban Nhân dân Hà Nội không tham vấn những chuyên gia này mà lại để sai sót như thế thì quả là điều tôi thấy khó hiểu. Muốn xây dựng một “Hà Nội thanh lịch” (như biểu ngữ đó mong muốn) thì cần phải thanh lịch cả trong cách hành văn bằng tiếng Anh.<br /><br />Có thể có người sẽ nói rằng tôi “vạch lá tìm sâu” và chỉ ra rằng ở các thành phố khác người ta cũng viết sai tiếng Anh rất nhiều. Nhưng tôi đang nói đến Hà Nội, thành phố của chúng ta; tôi không mấy quan tâm đến chuyện ở nước khác họ sai ra sao (vì đó là vấn đề của họ). Vả lại, người ta sai không có nghĩa rằng chúng ta cũng có quyền sai, vì nói như thế là … ngụy biện. Tôi nghĩ ở đây không nên xem thường việc “vạch lá tìm sâu” để lấp liếm sai lầm của mình (thật ra, trong khoa học, có được người “vạch lá tìm sâu” là một môi trường rất tốt). Một biển ngữ lớn như thế, trưng bày giữa nơi đông người dành cho khách nước ngoài, dưới danh nghĩa thủ đô (có cả logo biểu tượng của Hà Nội) thì không nên phạm sai sót đơn giản trong tiếng Anh. Thật ra, tôi cảm thấy không thoải mái khi cái dấu cấm hút thuốc xuất hiện dưới biểu tượng của Văn Miếu. Một biểu tượng văn hóa không thể nào “đi” với một hành vi phản văn hóa và phản xã hội được. Tôi đề nghị nên hạ biển ngữ đó xuống và sửa lại cho chuẩn hơn.<br /><br />NVT<br /></span>

Lại sai tiếng Anh: "HA NOI SMOKE FREE"

Một bạn đọc gửi email bảo tôi bình luận về một tấm biển về Hà Nội. Email viết như sau: “Em thấy ở ngay hồ Hòan Kiếm (Hà Nội) có tấm biển viế...

Đọc thêm »

Tiếng Anh bài 12: Mạo từ

Có lẽ cách học tiếng Anh có hiệu quả nhất là học từ lỗi. Bài vừa qua (bài số 11) đã được các bạn đọc chào đón nồng nhiệt. Có cả 10 emails các bạn nói nên chỉ ra những lỗi tiếng Anh để các bạn học từ đó. Hôm nay là mồng 3 Tết, và tôi nhân dịp này bàn với các bạn cách dùng mạo từ. Chỉ dẫn về cách dùng mạo từ rất nhiều trên internet và sách giáo khoa, nên tôi không ê a nhắc lại. Tôi chỉ nói vài ý chính của cách dùng mạo từ.<br /><span class="fullpost"><br /><span style="font-weight: bold;">Thứ nhất là tính xác định. </span>Một danh từ xác định (definite noun) khi danh từ đó được cả người đọc và người viết biết đến. Chẳng hạn như nếu tôi đang muốn dùng cái máy DXA, tôi có thể hỏi kĩ thuật viên: “<span style="font-style: italic;">Can I use the DXA machine</span>?” Tôi dùng <span style="font-style: italic;">the </span>ở đây vì cả tôi và kĩ thuật viên đều biết cái mày mà tôi nói đến. Nhưng nếu một sự vật mà chỉ có tôi hay bạn biết thì phải dùng mạo từ <span style="font-style: italic;">a/an</span>. Chẳng hạn như nếu tôi nói với bạn rằng “<span style="font-style: italic;">I saw a funny-looking car today</span>”, tôi dùng mạo từ <span style="font-style: italic;">a </span>bởi vì chỉ có tôi biết cái xe đó, còn bạn thì không biết.<br /><br />Sau đây là 5 nguồn để biết một danh từ xác định hay không.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">1. Danh từ đó đã được đề cập trước: </span>I saw a funny-looking <span style="font-style: italic;">professor </span>yesterday [lần đầu tiên nói về một ông giáo sư không xác định]. He looked like an artist rather than an academic. When he saw me, <span style="font-style: italic;">the professor </span>walked toward my car [lần thứ hai, đề cập đến ông giáo sư theo thể xác định].<br /><br /><span style="font-weight: bold;">2. Một so sánh hay một tính từ so sánh làm cho danh từ trở nên cụ thể: </span><span style="font-style: italic;">The tallest </span>man in the crowd is 2 m tall<span style="font-style: italic;">. </span>[chỉ có một người đàn ông cao nhất trong đám đông]. Ví dụ khác: Please read <span style="font-style: italic;">the fourth paragraph </span>on page 3. [Chỉ có 1 đoạn văn số 4 trong trang.] Today is <span style="font-style: italic;">the most important </span>day of my life. [Chỉ có 1 ngày quan trọng nhất]<br /><br /><span style="font-weight: bold;">3. Danh từ mô tả một cá nhân, một địa điểm hay một sự vật cá biệt: </span><br /><br /><span style="font-style: italic;">The earth </span>revolves around <span style="font-style: italic;">the sun </span>once every 365 days. [Chỉ có 1 trái đất và 1 mặt trời.]<br /><br /><span style="font-weight: bold;">4. Một từ hay cụm từ mang tính bổ ngữ theo sau danh từ làm cho danh từ đó rõ nghĩa hơn: </span>Do you remember <span style="font-style: italic;">the doctor </span>who went camping with us? [Dùng <span style="font-style: italic;">the </span>ở đây để nói đến người bác sĩ đi cắm trại].<br /><br /><span style="font-weight: bold;">5. Văn cảnh hay tình huống làm cho danh từ rõ ràng. </span>Chẳng hạn như <span style="font-style: italic;">please close the door</span>, ở đây chúng ta dùng the bởi vì cả hai người đều biết cái cửa nào được đề cập đến.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Nguyên tắc chung: </span>Để chọn đúng mạo từ cho một danh từ, cần phải xác định xem danh từ là số ít hay số nhiều. Một cách dễ dàng để xác định số ít hay số nhiều là chúng ta tự hỏi có thể đặt one trước danh từ đó không. Chẳng hạn như chúng ta có thể nói <span style="font-style: italic;">one experiment</span>, nhưng không thể nói <span style="font-style: italic;">one knowledge</span>. Nếu danh từ không phải là số ít, thì danh từ đó ắt phải là số nhiều hay không đếm được (uncountable noun). Bảng sau đây chỉ cách dùng mạo từ dựa vào 2 yếu tố vừa đề cập:<br /><br /><span style="font-weight: bold;">1. Danh từ số ít. </span><br /><br /><span style="font-weight: bold;">(a) Nếu danh từ đó mang tính xác định, dùng <span style="font-style: italic;">the.</span></span><br /><br />The <span style="font-style: italic;">book </span>in the <span style="font-style: italic;">bookcase </span>was given to me by an old friend.<br /><br /><span style="font-weight: bold;">(b) Nếu danh từ đó không mang tính xác định, dùng <span style="font-style: italic;">a/an</span>.</span><br /><br />My lunch consisted of a<span style="font-style: italic;"> sandwich</span>, two cookies, and a can of water. (sandwich và can là danh từ số ít, chúng có thể là danh từ xác định nếu người viết và người đọc đều biết đến hay đề cập trước đây. Tuy nhiên, ở đây chúng ta chọn a để nói rằng cả hai người viết và đọc đều không biết hai vật thể này)<br /><br /><span style="font-weight: bold;">2. Danh từ số nhiều hay không đếm được. </span><br /><span style="font-weight: bold;"> </span><br /><span style="font-weight: bold;">(a) Nếu danh từ không mang tính xác định, dùng <span style="font-style: italic;">a/an</span>.</span><br /><br />The <span style="font-style: italic;">technical papers </span>that I gave you last week are top secret. (Số nhiều và xác định)<br /><br />The <span style="font-style: italic;">wool </span>that is produced in New Zealand is used to make sweaters and other garments. (Wool là danh từ không đếm được nhưng xác định do có cụm từ “produced in New Zealand”)<br /><br /><span style="font-weight: bold;">(b) Nếu danh từ đó không mang tính xác định, không dùng mạo từ.</span><br /><br /><span style="font-style: italic;">Long papers </span>are difficult to read. (Ở đây papers là số nhiều và không xác định)<br /><br />Ngoài ra, nên nhớ rằng một số nước và địa điểm phải có the:<br /><br />The United States of America<br />The United Kingdom<br />The Soviet Union<br />The United Nations (the U.N.)<br />The Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC)<br />The Empire State Building<br />The University of Virginia<br /><br />Chúng ta biết rằng a dùng trước một danh từ với phụ âm như <span style="font-style: italic;">a house, a large rock, </span>và an dùng trước một danh từ với nguyên âm như <span style="font-style: italic;">an interesting subject, an experiment. </span>Nhưng với những danh từ bắt đầu bằng nguyên âm <span style="font-style: italic;">u </span>có thể dùng a hay vì an bởi vì <span style="font-style: italic;">u </span>thường đọc là <span style="font-style: italic;">yu. </span>Do đó, chúng ta có thể viết <span style="font-style: italic;">a university, a urban population, a useful idea. </span>Những danh từ có gốc tiếng Pháp với phụ âm <span style="font-style: italic;">h </span>cũng có thể dùng <span style="font-style: italic;">a</span>: <span style="font-style: italic;">an heir to the throne, an hour-long lecture, an honorable agreement, </span>v.v...<br /><br /><span style="font-weight: bold;">Bài tập</span><br /><br />Thử điền vào các khoảng trống sau đây bằng mạo từ the, a/an, hay không có mạo từ (điền 0).<br /><br />1. _______(a) Decline and Fall of ______(b) Roman Empire<br /><br />2. ________(a) complexity of _______(b) problem of ______(c) decline and fall of the Roman Empire is made evident by _______(d) wide variety of causes that are emphasized in varying degrees by _______ (e) different authors.<br /><br />3. Fortunately, ________(a) concise formulation of Edward Gibbon serves as _________(b) widely accepted basis for _______(c) modern discussion of _________(d) problem.<br /><br />4. According to Gibbon, _________(a) empire reached its peak during _______(b) administration of ________(c) two Antonines.<br /><br />5. After that, however, ________(a) extent of ________(b) Roman conquest became too great to be managed by _______(c) Roman government, and _______(d) decline began.<br /><br />6. ______(a) military government was weakened and finally dissolved as ______(b) barbarians were allowed to constitute ______(c) ever-growing percentage of ______(d) Roman legions.<br /><br />7. ______(a) victorious legions began to dominate and corrupt _______(b) government, weakening it at ______(c) time when it most needed ______(d) strength to overcome _______(e) other problems.<br /><br /><br />Một trong những lỗi tiếng Anh mà sinh viên Việt Nam thường hay mắc phải là cách dùng mạo từ (article). Thú thật với các bạn, chính tôi phải mất hơn 5 năm trời tiếp xúc và học hỏi tiếng Anh ở ngoài này mới dùng mạo từ đúng được. Ấy thế mà thỉnh thoảng tôi vẫn dùng sai (nhưng may phước là tôi biết mình … sai)! <br /><br />I have a good news for you.<br />The men are national beings.<br />The boys leave the school at four o'clock.<br />He sent a word that he would come soon.<br />I have read the Shakespeare's Macbeth.<br />You cannot set a foot in this house.<br />The envy is an evil passion.<br />He has not yet gone to the bed.<br />He is Daniel in judgment.<br />He made very wise decision.<br />Fire broke out in our village.<br />Andamans are a group of islands.<br /><br /></span>

Tiếng Anh bài 12: Mạo từ

Có lẽ cách học tiếng Anh có hiệu quả nhất là học từ lỗi. Bài vừa qua (bài số 11) đã được các bạn đọc chào đón nồng nhiệt. Có cả 10 emails ...

Đọc thêm »