Tin tức tổng hợp báo lá cải

Home » Archives for tháng 1 2011

Bàn về tiêu đề và biểu tượng mới của ngành du lịch Việt Nam

Hôm qua đọc báo thấy ngành du lịch Việt Nam đã chọn một biểu tượng mới, kèm theo tiêu đề tiếng Anh <i>A Different Orient</i> và tiếng Việt <i>Việt Nam – Sự khác biệt Á Đông</i>. Tôi thích cái biểu tượng, nhưng hình như tiêu đề tiếng Anh và tiếng Việt … đá nhau!<br /><br /><a name="more"></a><br />Đây là biểu tượng mới của du lịch Việt Nam:<br /><br /><br /><table align="center" border="0" cellpadding="0" cellspacing="6" style="width: 40px;"><tbody><tr> <td><img border="1" class="lImage" hspace="0" src="http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=478712" /></td> </tr><tr> <td><img border="1" class="lImage" hspace="0" src="http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=478713" /></td> </tr><tr> <td class="tLegend"><br /></td> </tr></tbody> </table>Biểu tượng này được đoạt giải nhất từ một cuộc thi với hơn 400 biểu  tượng đệ trình.  Tôi thích ngôi sao nhiều màu và chữ Vietnam được viết  bằng màu xanh (phải là màu xanh!), phông chữ mang dáng dấp Á châu, sắc  nét, và đẹp.  Nhưng phần tiêu đề làm tôi phân vân.  Những điểm tôi phân  vân như sau:<br /><br />Thứ nhất là chữ <i>Orient, </i>chúng ta biết rằng chữ này có gốc Latin là <i>Oriens, </i>có nghĩa là <i>Phương Đông, </i>chứ không hẳn là <i>Á châu</i>.  Ngày xưa, <i>Orient</i>  dùng để chỉ các nước Trung Đông như Ai Cập, Ba Tư (tức là Iran ngày  nay), nhưng sau này thì danh từ này cũng dùng cho các nước Nam Á, Đông  Á, và Đông Nam Á.  Nếu ai chịu khó chú ý sẽ thấy người Iran quảng cáo  những tấm thảm của họ là <i>Orient Rugs </i>hay <i>Oriental Carpets</i>.  Nếu chúng ta muốn khác biệt thì chắc chắn phải chỉ ra rằng Việt Nam khác với Iran!  Xin ghi thêm rằng, còn có danh từ <i>Far East</i> chỉ vùng <i>Viễn Đông</i>.   Người Pháp ngày xưa lập trường Viễn Đông Bác Cổ (École Francaise  d’Extrême-Orient).  Tóm lại, Orient không có nghĩa đơn giản là Á châu.  <i>Á châu</i> là <i>Asia</i>.<br /><br />Thứ hai, <i>Orient</i> có biến thể tính từ là <i>Oriental </i>và tính từ này hàm ý xấu.  Ở Úc hay Mĩ, theo tôi biết, nói ai đó là <i>Oriental</i> là một sự xúc phạm, không chấp nhận được, vì cách nói đó chẳng khác gì nói <i>An Nam</i> (chỉ người Việt Nam), <i>Miên</i> (người Khmer), <i>Tàu</i> (Trung Hoa), hay <i>Jap</i> (Nhật). Cần nói thêm rằng, <i>Orient</i> và <i>Oriental</i> là hai từ tương đối cổ, ít được dùng trong văn bản ngày nay.<br /><br />Thứ ba, tôi không thích chữ <i>Sự</i> trong tiêu đề trên.  Người không thạo tiếng Việt và tiếng Anh, khi dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt thường dùng <i>sự, </i>và cách dùng phổ biến đến nổi có thể xem là một căn bệnh: bệnh dịch.<i> </i> Thật khó nghe khi dịch <i>communication </i>là <i>sự liên lạc</i>, hay <i>protocol</i> là <i>sự làm việc</i>!  Có lẽ ai cũng biết trong cụm từ<i> A Different Orient,</i>chữ <i>Different </i>là tính từ, chứ đâu phải danh từ.  Và, vì tính từ, nên không thể nói là <i>sự khác biệt </i>được.  Do đó, câu <i>Sự Khác Biệt Á Đông</i> hoàn toàn chẳng ăn nhằm gì với <i>A Different Orient </i>cả.  Đáng lí ra, cụm từ <i>A Different Orient </i>phải là <i>Một Phương Đông khác biệt </i>chứ (chú ý có mạo từ <i>a </i>phía trước đề cập đến <em>Orient</em>). Còn nếu <em>Sự Khác Biêt Á Đông </em>thì đáng lẽ phải là <em>An Asian Difference</em> hay <em>An Oriental Difference </em>(nhưng nghe buồn cười quá!)  <br /><br />Thứ tư, theo tôi, cách viết hoa có vấn đề.  Tại sao <i>Different</i> được viết hoa?  Tại sao <i>Sự Khác Biệt Á Đông</i> tất cả đều viết hoa?  <i>Khác biệt</i> là danh từ (hay tính từ) chung, chẳng có gì đặc biệt về chữ này cả, và do đó, chẳng có lí do gì để viết hoa cả.<br /><br />Tóm lại, tôi nghĩ nếu bản gốc là <i>A Different Orient </i>và bản dịch là<i> Sự Khác Biệt Á Đông, </i>thì cách dịch sai.  Nếu bản gốc là <i>Sự Khác Biệt Á Đông, </i>và bản dịch là <i>A Different Orient </i>thì  cách dịch cũng sai và không chuẩn.  Cần nói thêm rằng các vị trong Tổng  cục du lịch từng có một biểu tượng buồn cười như dưới đây (vào năm  2004).  Nay họ lại cho ra một biểu tượng tuy tốt, nhưng tiêu đề thì (nói  lịch sự) là chưa đạt.  Chẳng hiểu những tiến sĩ tiến siếc trong đó ăn  học như thế nào mà một chuyện đơn giản như thế mà cũng làm chưa đạt.<br /><br /><div class="pHead"><br /></div><img border="1" height="262" hspace="0" src="http://phienbancu.tuoitre.vn/tianyon/ImageView.aspx?ThumbnailID=25619" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" width="197" /> <br /><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Còn nhớ biểu tượng sexy được đề xướng cho ngành du lịch Việt Nam năm 2004?</div><div style="text-align: center;"><br /></div>Vậy thì nên viết như thế nào?  Theo tôi thì nên dùng <i>Asia</i> thay cho <i>Orient</i>, vì như nói trên, chữ <i>Orient</i> rất dễ lan sang <i>Oriental</i> với hàm ý xúc phạm, và <i>Orient</i> cũng không hẳn dịch là <i>Á châu</i>.   Nếu tôi là người soạn tiêu đề này, tôi sẽ nhấn mạnh đến một Việt Nam  khác biệt với các nước Á châu khác, nhưng để nhấn mạnh tôi sẽ dùng tính  từ <i>surprising</i> hay <i>vibrant, </i>và<i> </i>nếu cần sẽ dùng chữ Pháp!  Có lẽ tôi sẽ dùng <i>An Asia</i> để nói Việt Nam là một Á châu thu nhỏ (tham vọng!)  Tôi suy nghĩ đến những tiêu đề như sau:<br /><br /><i><img src="http://nguyenvantuan.net/images/stories/logovntourism.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /></i> <i><img src="http://nguyenvantuan.net/images/stories/logovntourism1.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /></i>Tôi  để cho các bạn suy nghĩ và đề nghị tiếp.  Tuy nhiên, viết cho vui thế  thôi, chứ người ta đã quyết định hết rồi.  Cái khổ của hệ thống trung  ương hóa là ở đây: người ta nghĩ rằng người ta ngồi ở trung ương, là  những người tài giỏi nhất, thông minh nhất, biết hết mọi chuyện.  Nhưng  có nhiều khác biệt giữa <i>they <span style="text-decoration: underline;">think</span> they know</i> và <i>they know</i>.

Bàn về tiêu đề và biểu tượng mới của ngành du lịch Việt Nam

Hôm qua đọc báo thấy ngành du lịch Việt Nam đã chọn một biểu tượng mới, kèm theo tiêu đề tiếng Anh A Different Orient và tiếng Việt Việt Na...

Đọc thêm »

05:57

Ghi chép cuối năm 7: Ăn uống ở Việt Nam và xu hướng ngọt hóa

Hôm nay, tiếp tục loạt bài "ghi chép cuối năm", tôi ghi lại đây vài  cảm nhận về xu hướng ăn uống ở Việt Nam. Tôi sẽ tập trung nói về xu  hướng ngọt hóa và tầm thường hóa món ăn Việt Nam. <br /><br /><a name="more"></a><br /><br />Việt Nam, đặc biệt là Sài Gòn, có rất nhiều quán ăn ngon, và con số  này  càng ngày càng nhiều. Đủ loại nhà hàng phục vụ các món ăn Bắc,  Trung, Nam, Âu, Á, Latin, thậm chí cả món ăn Trung Đông. Đi quanh Sài  Gòn chúng ta thấy nhà hàng và quán ăn  nhiều hơn rạp hát hay rạp chiếu  bóng, và chắc chắn nhiều hơn các tụ điểm bán sách báo, băng nhạc, và  tranh ảnh gộp lại. Đành rằng "có thực mới vực được đạo", nhưng sự có mặt  có quá nhiều quán ăn có thể diễn giải rằng dân ta ... ham ăn. Tôi thì  muốn nhìn hiện tượng một cách tích cực hơn: sự hiện diện của nhiều quán  ăn là một dấu hiệu cho thấy món ăn Việt Nam ngon. Phải ngon thì nhà hàng  và quán ăn mới hấp dẫn được thực khách và tồn tại như thế. Vậy thì sao  không quảng bá Sài Gòn như là "kitchen of the world" (nhà bếp của thế  giới) như có chuyên gia Mĩ từng đề nghị?<br /><br />Nói ra thì có vẻ “mèo khen mèo dài đuôi”, nhưng một cách công bằng và  nghiêm chỉnh, tôi nghĩ có thể nói rằng: món ăn Việt Nam ngon.  Cũng có  thể nói là “rất ngon”.  Phở, một món ăn “quốc hồn, quốc túy”, được khắp  thế giới đánh giá rất cao.  Ngay cả những món như bánh xèo, chả giò, bì  cuốn, hay ngay cả những món dân dã hơn như cá kho và canh chua cũng là  những món ăn chẳng những ngon miệng và còn giàu dinh dưỡng.  Bởi vậy  không ngạc nhiên chút nào khi người ngoại quốc đến Việt Nam lần đầu đều  nhất trí nhận xét rằng món ăn Việt Nam là ngon.  Một anh đồng nghiệp  người Úc của tôi, là một giáo sư về nội tiết học, sang Việt Nam giảng  lần đầu, tôi hỏi anh thấy Việt Nam ra sao, thay vì trả lời câu hỏi tôi,  anh nhiệt tình nói “món ăn tuyệt vời”.  Anh còn nói thêm trong cuộc đời  đi khắp thế giới, chưa bao giờ anh thấy món ăn Việt Nam ngon như thế, và  không ngần ngại nói rằng “ngon nhất thế giới”!  Tôi thì không dám nói  như thế, nhưng có lí do để nói rằng những món ăn Việt Nam là một trong  những món ăn ngon nhất thế giới.<br /><br /><br /><img alt="http://kitchentoworld.com/wp-content/uploads/2009/10/banh_xeo-300x224.jpg" src="http://kitchentoworld.com/wp-content/uploads/2009/10/banh_xeo-300x224.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /><br /><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Bánh xèo: tôi không thấy nơi nào trên thế giới có món ngon này!</div><div style="text-align: center;"><br /></div>Cái ngon của ẩm thực Việt Nam không chỉ ngon miệng, mà còn ở tính  cách văn hóa.  Giáo sư Trần Văn Khê có nhiều nhận xét tinh tế về văn hóa  ẩm thực Việt Nam, trong đó ông cho rằng các món ăn Việt Nam có một sự  cân đối âm dương.  Theo cách hiểu này, những món mặn là thuộc <i>tính dương</i>, còn ngọt và chua thuộc <i>tính</i> <i>âm</i>.   Do đó, người Việt chúng ta pha chế nước mắm với đường và chanh, hay dưa  cải phải nhận trong khạp mắm thì mới quân bình âm dương.  Có lẽ chính  vì sự cân bằng âm dương mà món ăn Việt Nam có một sức hấp dẫn rất cao,  đến nổi có quán tự tin đặ tên quán là “Ăn là ghiền”.  Tôi biết có người  Việt sống xa quê khi về Việt Nam, việc đầu tiên ngay sau khi xuống máy  bay là đi ngay đến một quán ăn để … ăn cho đã.<br /><br /><img alt="http://upload.sao.vn/123/huyen/1209/29/nuocmam1-tapchiamthuc.vn.jpg" height="280" src="http://upload.sao.vn/123/huyen/1209/29/nuocmam1-tapchiamthuc.vn.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" width="355" /><br /><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Nước mắm ớt: cân bằng âm dương</div><div style="text-align: center;"><br /></div>Món ăn Việt Nam không chỉ ngon miệng, có văn hóa, mà còn có tính toàn  diện.  Toàn diện ở đây hiểu theo nghĩa món ăn được thưởng thức bằng thị  giác, khứu giác, thính giác, xúc giác, và vị giác.  Chẳng hạn như nhìn  món bánh xèo màu vàng rụm, được “trang trí” với rau xanh, bên cạnh chén  nước chấm màu đỏ có chút ớt, cải trắng, cải cà-rốt được xắt nhỏ, chúng  ta cảm thấy đẹp mắt.  Cắn một miếng bánh xèo nghe rôm rốp, cộng với mùi  rau chát, thơm, cay, và nước chấm âm-dương, tất cả hòa huyện nhau tạo  nên một món ăn tuyệt vời, một kinh nghiệm ẩm thực rất đáng nhớ đời mà  không nơi nào trên thế giới có được.<br /><br /><b>Xu hướng “ngọt hóa”</b><br /><br />Tuy nhiên, trong vài năm gần đây tôi thấy có hai xu hướng đáng đáng  tiếc đang xảy ra trong ẩm thực Việt Nam: đó là xu hướng ngọt hóa nhiều  món ăn, và xu hướng tầm thường hóa món ăn Việt Nam trong các quán ăn.<br /><br />Chưa bao giờ tôi chứng kiến tình trạng “ngọt hóa” các món ăn ở Việt  Nam, đặc biệt là ở miền Nam, như hiện nay.  Nấu canh chua, người ta có  xu hướng pha chế để nước súp ngọt.  Cá kho tộ, bản chất là một món ăn  mặn và cay, mà cũng bị làm cho ngọt.  Mắm thái là món “favorite” của tôi  ngày nào, nhưng bây giờ về Việt Nam thì không dám ăn nữa vì nó quá  ngọt.  Món mắm tép ngày nào có vị chua và mặn nay trở thành quá ngọt.   Lẩu mắm cũng ngọt.  Khô cá thiều cũng trở thành món khô ngọt.  Món nước  mắm ớt chua mặn có khi trở thành … nước đường.  Tôi nói không ngoa đâu.   Chưa một nhà hàng nào chế biến món nước mắm hợp khẩu vị của tôi.  Tất  cả những dĩa nước mắm phục vụ cho các món như cơm tấm và gỏi đều quá  ngọt, có khi ngọt cứ như là đường và tôi phải trả lại cho quán.  Rất  nhiều lần vào một số nhà hàng, tôi phải yêu cầu chế biến lại hay gọi một  món khác vì món ăn quá ngọt.<br /><br /><br /><div style="text-align: center;"><img alt="http://files.myopera.com/mietvuon/blog/DUAMAMCAY.jpg" src="http://files.myopera.com/mietvuon/blog/DUAMAMCAY.jpg" /></div><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Món dưa mắm: coi chừng ... ngọt!</div><div style="text-align: center;"><br /></div>Ngay cả món dưa mắm, một trong những món ăn tôi rất thích, cũng bị  “ngọt hóa”.  Để chế biến món này, vỏ dưa hấu, dưa leo, đu đủ được nhận  trong một cái khạp mắm khoảng vài tuần, sau đó lấy ra trộn với chanh,  ớt, và tỏi. Đó là món ăn không thể nào vắng mặt trong bữa ăn của người  miền Tây.  Hay như món dưa điên điển cũng rất tuyệt vời, nhưng món này  thì tùy thuộc theo mùa điên điển (mùa nước nổi).  Nhưng tôi đã nhiều lần  thất vọng với những món ăn này trong các quán ăn vì cái ngọt giết chết  món ăn dân dã vốn cân đối âm dương (có đủ vị chua, cay, mặn, ngọt).  Hơn  10 năm qua, chưa một lần tôi hài lòng với những món ăn này ở các quán  trên khắp các tỉnh thành miền Tây và Sài Gòn.  Tôi thất vọng đến nổi  phải cảnh giác.  Hầu hết khi kêu những món này, tôi ra điều kiện rằng  nếu ngọt quá, tôi trả lại.<br /><br />Nhiều người miền Bắc nhận xét rằng người miền Nam thích ăn ngọt.   Nhưng tôi có thể khẳng định rằng trước 1975 và sau 1975 vài năm, người  miền Nam không có xu hướng ăn ngọt như hiện nay.  Ăn ngọt dĩ nhiên là  thiếu lành mạnh.  Tuy rằng sự liên đới giữa hàm lượng đường từ thức ăn  và nguy cơ tiểu đường không nhất quán mấy, nhưng ở Việt Nam rất có thể  chính vì xu hướng ngọt hóa này làm cho gần 10% dân số bị bệnh tiểu đường  chăng?  Đó là chưa kể hệ quả các bệnh tim mạch.  Thật ra, ăn nhiều  đường cũng có thể làm giảm tuổi thọ.  Tôi nhớ cách đây không lâu, có một  nghiên cứu chỉ ra rằng người ăn nhiều đường có nguy cơ tử vong cao hơn  và chết sớm hơn so với người ăn ít đường.<br />Rất khó giải thích tại sao người miền Nam có xu hướng ăn ngọt, nhưng  tôi chợt nghĩ đến giả thuyết “thrifty genotype”.  Rất có thể trong thời  bao cấp, người miền Nam quá thiếu thốn về mặt dinh dưỡng, nhất là đường  và mỡ, vì thời đó những thực phẩm này có khi được xem là xa xỉ.  Đến khi  mở cửa, kinh tế khá lên, người ta phải ra sức tích lũy những thứ “xa  xỉ” đó để thỏa mãn nhu cầu, và có lẽ cũng để phòng ngừa cho những bất  trắc trong tương lai.  Chỉ là một suy nghĩ vẩn vơ …<br /><br /><b>Cái muỗng</b><br /><br />Một xu hướng khác rất đáng quan tâm là “tầm thường hóa” món ăn.  Điều  tôi phàn nàn nhiều nhất, bực mình nhất là vấn đề cái muỗng.  Muỗng  không phải là cái gì quá mới trong văn hóa ẩm thực Việt Nam.  Theo tôi  biết, một vài cái muỗng đẹp, được chạm trổ cầu kì với hoa văn tinh tế đã  được tìm thấy trong các di chỉ văn hóa Đông Sơn.  Điều này chứng tỏ từ  thưở xa xưa, cha ông chúng ta đã biết dùng muỗng cho các bữa ăn.  Do đó,  có thể nói muỗng là một dụng cụ ăn uống cổ truyền.  Nhìn muỗng Đông Sơn  thấy lòng muỗng sâu hơn muỗng theo mô hình Trung Quốc ngày nay.<br /><br /><div class="photo-div" id="yui_3_3_0_1_1296170325782900"><img alt="photo" height="267" src="http://farm3.static.flickr.com/2511/3730892304_62bae46891_z.jpg?zz=1" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" width="203" /></div><div class="photo-div" style="text-align: center;"> </div><div class="photo-div" style="text-align: center;">Muỗng Đông Sơn</div><br />Muỗng có chức năng dùng làm công cụ nêm nếm khi nấu ăn (như để đo  lường và trộn thức ăn).  Nhưng trong văn hóa Á Đông, muỗng còn được sử  dụng để ăn cơm và những món ăn nhẹ như kem, cơm, trứng.  Cũng có khi  muỗng được sử dụng cho súp, nhưng phải là muỗng có dung lượng thích hợp.<br /><br /><img alt="http://lh3.ggpht.com/_5qPjaVdMU8A/TTex9RxOqnI/AAAAAAAAGQo/SbpkZidIGSw/s720/Eetrite1.jpg" height="262" src="http://lh3.ggpht.com/_5qPjaVdMU8A/TTex9RxOqnI/AAAAAAAAGQo/SbpkZidIGSw/s720/Eetrite1.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" width="370" /><br /><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Quán ăn bày biện muỗng như thế này (thật ra tồi hơn những muỗng này) để ... ăn phở!</div><br />Điều đáng buồn ngày nay là các quán ăn Việt Nam dùng muỗng một cách  tùy tiện và có thể nói là vô văn hóa.  Vào các quán ăn ở Việt Nam, chúng  ta dễ dàng thấy cái muỗng làm bằng nhôm hay inox rất mỏng (loại rẻ  tiền) và quan trọng hơn là rất … cạn.  Có loại muỗng cạn đến nổi chỉ như  một tấm tole bằng phẳng.  Ấy thế mà người ta dọn cái muỗng như thế cho  thực khách để ăn phở, hủ tíu, bún bò huế, thậm chí để húp súp.  Chỉ cần  múc một muỗng nước, nếu may mắn lắm giữ cho muỗng thăng bằng thì thực  khách chắc có được vài mil nước súp!  Còn nếu múc nhanh thì chẳng có  nước súp nào để thưởng thức.  Ấy thế mà nhà hàng nào, quán ăn nào cũng  có những cái muỗng như thế.  Tôi thật sự không hiểu trong đầu những  người chủ quán hay người sản xuất ra những cái muỗng đó để làm gì.  Nếu  để làm cảnh thì khỏi phải bàn, nhưng nếu để ăn uống thì chắc đó là một  trò đùa vô văn hóa nhất, vô duyên nhất, và … dã man nhất mà tôi từng  biết.<br /><br /><b>Giấy đi cầu tiêu trên bàn ăn</b><br /><br />Một trong những nỗi khổ của thực khách khi vào các quán ăn và nhà  hàng ở Việt Nam là không có khăn giấy.  Ở những quán ăn, người ta không  có giấy serviette cho thực khách lau miệng.  Thay vào đó, quán ăn bày  biện trên mỗi bàn một cuốn giấy toilet (dùng đi cầu tiêu) để thực khách  sử dụng!  Thử tưởng tượng bạn kêu một món ăn như phở hay hủ tíu, hay món  cơm tấm, mà trước mặt là một cuộn giấy đi cầu tiêu!  Ôi, tục tĩu làm  sao!  Có nơi người ta cắt những tờ báo nhật trình thành những tấm giấy  vuông khoảng 3x3 cm để cho khách … lau miệng, trông cực kì phản cảm. Ấy  vậy mà thực khách vẫn dùng và không hề có phàn nàn gì. Và, cái “văn hóa”  dùng giấy đi cầu để lau miệng này rất phổ biến từ Bắc chí Nam.  Nhiều  khi tôi tự hỏi chẳng lẽ người Việt mình kì cục như thế.  Khách nước  ngoài sẽ nghĩ gì khi thấy cái cảnh tượng như thế?<br /><br /><img alt="http://ttnn.com.vn/ImageHandler.ashx?f=~/App_Data/News/Images/1235869374.img.jpg&w=450&h=305&c=%23FFFFFF" src="http://ttnn.com.vn/ImageHandler.ashx?f=%7E/App_Data/News/Images/1235869374.img.jpg&w=450&h=305&c=%23FFFFFF" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" /><br /><div style="text-align: center;"><br /></div><div style="text-align: center;">Những cuộn giấy đi cầu như thế dùng để ... lau miệng trong quán ăn!</div><div style="text-align: center;"><br /></div>Ngay cả ở những nhà hàng sang trọng, người ta cũng rất tiết kiệm giấy  serviette.  Tiếp viên chỉ dọn bữa ăn kèm theo một tờ giấy duy nhất  (thường là loại rẻ tiền, có thể mua từ Trung Quốc) cho mỗi thực khách.   Cố nhiên, chẳng ai dám đụng vào những cái khăn ướt bằng vải vì không ai  có thể đoán người ta đã dùng những hóa chất gì trong đó và bao nhiêu vi  khuẩn đang trực chờ khách.  Nói đến đây tôi chợt nhớ rằng nhiều khách  sạn 4 sao ở Sài Gòn (nhất là khách sạn do Nhà nước quản lí) cũng không  có một hộp giấy serviette cho khách sử dụng.  Xin lặp lại: khách sạn 4  sao mà không có giấy servitte cho khách.  Tôi chẳng hiểu tiêu chuẩn 4  sao gì mà lạ lùng thế!<br /><br /><b>Ăn cơm tấm không có dao</b><br /><br />Một đặc điểm “văn hóa” ăn uống ngày nay ở Việt Nam rất đáng chú ý là:  ăn cơm tấm không có dao.  Tôi đã từng đi qua nhiều tỉnh thành, từ quán  bình dân đến nhà hàng sang trọng (cố nhiên là chưa đi hết), và “khám  phá” ra không một nhà hàng và quán ăn nào cung cấp cái dao cho thực  khách ăn cơm tấm cả.  Không có.  Người ta dọn ra một dĩa cơm tấm nhỏ  (chắc chỉ bằng 1/5 dĩa cơm tấm bên Little Saigon), bên cạnh đó chỉ có  hai lát dưa chua (nhưng rất ngọt như đường phèn, thường tôi phải gạt bỏ  đi), hai lát dưa leo khô khốc, một miếng sườn nướng, một cái nỉa, một  cái muỗng mỏng tanh, và một đôi đũa.   Không có dao.  Ngay cả quán TK  (khá nổi tiếng) cũng như thế: không có dao cho khách ăn cơm tấm.  Quán  “Cơm tấm Cali” rất uy tín và sạch sẽ, chẳng hiểu sao cũng bắt chước theo  “truyền thống không dao”.  Phải mở ngoặc để nói thêm rằng quán này (Cơm  tấm Cali) cũng có xu hướng ngọt hóa món nước chấm, nước mắm mà ngọt cứ  như là đường đông đặc.  Không hiểu cái “phong tục” này bắt đầu từ lúc  nào, nhưng tôi biết rằng trước 1975 không có phong tục này.<br /><br /><img alt="http://www.dinhduong.com.vn/files/u22/com-tam-suon-bi-trung.jpg" height="252" src="http://www.dinhduong.com.vn/files/u22/com-tam-suon-bi-trung.jpg" style="display: block; margin-left: auto; margin-right: auto;" width="379" /><br /><div style="text-align: center;">Một dĩa cơm tấm như thế này mà không có dao!</div><br />Cứ mỗi lần như thế tôi phải hỏi người tiếp viên vậy làm sao ăn sườn  nướng, thì họ thường chỉ vào cái … nỉa.  Hình như tiếp viên chưa bao giờ  được huấn luyện cách ăn nói với khách, hay cách ăn uống và sử dụng công  cụ ăn uống sao cho thích hợp.  Có lần vào quán TK, tôi hỏi xin một cái  dao, tiếp viên thản nhiên nói … không có.  Tất nhiên là em này nói dóc.   Nói dóc một cách trắng trợn và không biết ngượng.  Tôi đành phải để lại  bữa cơm, trả tiền sòng phẳng, và bình thản bỏ đi trong cái nhìn ngạc  nhiên của mọi người chung quanh. Dĩ nhiên, xác suất tôi quay lại quán  này lần thứ 2 trong đời có lẽ bằng 0!<br /><br /><b>Vấn đề </b><br /><br />Tôi vẫn tự hỏi tại sao một đất nước có văn hóa ẩm thực như Việt Nam  ngày nay lại có duy trì những cách phục vụ ăn uống tùy tiện như mô tả  trên.  Trước hết, nó thể hiện sự thiếu tinh tế trong cách trình bày món  ăn.  Cái ngon là một khía cạnh quan trọng, nhưng hình thức trình bày  cũng không kém phần quan trọng, bởi vì nó có thể làm tăng giá trị của  món ăn. Tôi đã từng vào một nhà hàng Thái, món salad bắp chuối của họ  được trình bày với rau xanh cực kì bắt mắt và nước chấm (nhưng “nội  dung” chính chỉ là phân nửa cái bắp chuối) mà họ tính giá 15 đôla Mĩ.   Nói như thế để thấy cái “added value” của món ăn có khi còn quan trọng  hơn cả cái ngon của món ăn.<br /><br />Sự tùy thiếu tế nhị trong việc không cho con dao hay dùng giấy đi cầu  làm giấy lau miệng chỉ có thể nói là vô văn hóa.  Và, tính vô văn hóa  đó khó có thể biện minh được.  Có thể nó thể hiện cái văn hóa tiểu nông  mà nhiều người nhắc đến (tức là làm qua loa, làm cho có, tủn mủn), nhưng  tôi lại nghĩ nó thể hiện sự lười biếng trong suy nghĩ.  Người ta không  chịu đầu tư thì giờ để suy nghĩ về sự tinh tế trong cách trình bày món  ăn.<br /><br />Tôi có cảm giác rằng một số món ăn truyền thống đang bị biến tướng  thành những món ăn quá ngọt, mất cân đối âm dương, thiếu lành mạnh, và  có hại cho sức khỏe.<br /><br />Món ăn Việt Nam rất ngon và xứng đáng có một chỗ đứng trang trọng  trong ẩm thực thế giới.  Để có chỗ đứng đó, món ăn Việt Nam cần được bày  trí một cách đẹp mắt, hài hòa. Không cần bày trí một cách cầu kì, phức  tạp; cần đơn giản nhưng phải lịch sự và tinh tế.  Ngoài ra, cần phải đảm  bảo mỗi công cụ ăn uống (thực cụ) phải thích hợp với từng món ăn.

Ghi chép cuối năm 7: Ăn uống ở Việt Nam và xu hướng ngọt hóa

Hôm nay, tiếp tục loạt bài "ghi chép cuối năm", tôi ghi lại đây vài cảm nhận về xu hướng ăn uống ở Việt Nam. Tôi sẽ tập trung nói...

Đọc thêm »