Nữ giới bị thiệt thòi trong khoa học

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><img alt="http://capacitybuildingcentreforafrica.org/images/Gender_equality1.jpg" class="decoded" height="133" src="http://capacitybuildingcentreforafrica.org/images/Gender_equality1.jpg" style="float: left;" width="238" />Là nữ giới cũng có nghĩa là chịu nhiều thiệt thòi trong sự nghiệp, và tình trạng này thì đã tồn tại rất lâu. Nhưng trong thế kỉ 21, tình trạng đó có được thay đổi theo chiều hướng tốt hơn? Một công trình phân tích thú vị mới công bố trên <i>Scientometrics</i> (tập san chuyên về đo lường khoa học mà tôi hay đọc) cho thấy trong môi trường đại học, nữ vẫn bị thiệt thòi hơn nam. </span><br /><a name="more"></a><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Ở Mĩ, cơ hội sự nghiệp khoa bảng ở nữ giới kém hơn đồng nghiệp nam giới. Nếu lấy cơ hội được đề bạt chức danh giáo sư (full professor) thì nữ khoa học Mĩ có xác suất thấp hơn nam. Chẳng những thấp hơn, mà nữ giới có xu hướng rời sự nghiệp nghiên cứu hay giảng dạy trong đại học sớm hơn nam giới.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Ở Thuỵ Điển, tình trạng thiệt thòi ở nữ giới không khá hơn Mĩ. Chứng cứ mà các nhà nghiên cứu đi đến kết luận được thu thập từ dữ liệu về nhân sự của các trường đại học Thuỵ Điển. Thuỵ Điển được xem là môi trường lí tưởng cho nghiên cứu loại này, vì quốc gia này được đánh giá là một trong những nước có bình đẳng giới tính cao nhất trên thế giới. Thật vậy, năm 2008, OECD xếp Thuỵ Điển hạng 3 trên thế giới về bình đẳng giới tính.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Tỉ lệ nữ giới trong đại học. </b>Số liệu về giảng viên đại học và nhà nghiên cứu (có bằng tiến sĩ) của tất cả các đại học Thuỵ Điển cho thấy năm 2010, nữ giới chiếm 36%. Tỉ lệ này vào năm 1995 chỉ 20%. Nói chung tỉ lệ nữ trong “lực lượng” giảng viên đại học tăng dần theo thời gian.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Cơ hội đề bạt</b>. Tính chung, hai tác giả của báo cáo phát biểu rằng xác suất nữ được đề bạt chức danh giáo sư (full professor) thấp hơn nam đến 37%. Nhưng tỉ lệ này không phải bất biến, mà còn tuỳ thuộc vào thời gian sau khi tốt nghiệp tiến sĩ và có qua giai đoạn hậu tiến sĩ hay không (<b>Bảng 1</b>).</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Bảng 1: Xác suất được đề bạt giữa nam và nữ giảng viên Thụy Điển </b></span><br /><br /> <table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; margin-left: 5.4pt;"><tbody><tr><td rowspan="2" style="border: 1pt solid windowtext; padding: 0cm 5.4pt; width: 119.2pt;" valign="top" width="119"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Số năm sau khi tốt nghiệp tiến sĩ </b></span><br /> </td><td colspan="2" style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 155.05pt;" valign="top" width="155"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Chưa qua hậu tiến sĩ</b></span></div></td><td colspan="2" style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 146.15pt;" valign="top" width="146"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Đã qua hậu tiến sĩ</b></span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.7pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Nam</b></span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 78.35pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Nữ</b></span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 69.35pt;" valign="top" width="69"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Nam</b></span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.8pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Nữ</b></span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 119.2pt;" valign="top" width="119"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">5</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.7pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.10</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 78.35pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.05</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 69.35pt;" valign="top" width="69"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.10</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.8pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.10</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 119.2pt;" valign="top" width="119"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">10</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.7pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.30</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 78.35pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.18</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 69.35pt;" valign="top" width="69"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.50</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.8pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.40</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 119.2pt;" valign="top" width="119"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">15</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.7pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.42</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 78.35pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.35</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 69.35pt;" valign="top" width="69"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.75</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 76.8pt;" valign="top" width="77"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.75</span></div></td></tr></tbody></table><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Số liệu bảng trên cho thấy trong nhóm chưa qua giai đoạn hậu tiến sĩ, nữ có xác suất được đề bạt thấp hơn nam, nhưng khoảng cách có vẻ hẹp sau 15 năm tốt nghiệp tiến sĩ. Chẳng hạn như xác suất mà nữ chưa qua hậu tiến sĩ được đề bạt (bất cứ chức danh nào) sau 5 năm chỉ 5%, và xác suất này chỉ bằng phân nửa nam giới; tuy nhiên, sau 15 năm thì xác suất nữ được đề bạt tăng lên 35 nhưng vẫn thấp hơn nam (42%).</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nhưng kết quả trên cho thấy trong nhóm đã qua hậu tiến sĩ, xác suất được đề bạt giữa nữ và nam không khác nhau đáng kể. Nếu có khác nhau thì chỉ ghi nhận trong thời gian sau 10 năm tốt nghiệp tiến sĩ, khi nam có xác suất đề bạt là 50%, cao hơn nữ 10%.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Còn ở Việt Nam thì sao</b>? Số liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy một xu hướng thú vị tích cực (<b>Bảng 2</b>). Năm 1999, trong số 22606 giảng viên và giáo sư đại học (sẽ gọi tắt là “giảng viên”), có 7697 nữ, tức chiếm khoảng 1/3 tổng số. Tỉ lệ nữ giảng viên tăng liên tục trong thời gian 1999 và 2010. Đến niên học 2010-2011 thì số nữ giảng viên đã lên đến gần phân nửa (46%) tổng số giảng viên đại học.  </span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Bảng 2: Tỉ lệ nữ trong số giảng viên và giáo sư đại học 1999-2010 </b></span><br /><br /> <table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; margin-left: 5.4pt;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid windowtext; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Năm </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Tổng số giảng viên </b></span></div></td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Số nữ giảng viên </b></span></div></td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Tỉ trọng nữ giảng viên (%)</b></span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1999</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">22606</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">7697</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">34</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2000</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">24362</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">8635</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">35</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2001</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">25546</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">9210</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">36</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2002</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">27393</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">10105</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">37</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2003</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">28434</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">10680</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">38</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2004</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">33969</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">12943</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">38</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2005</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">34294</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">13575</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">39</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2006</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">38137</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">16214</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">42</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2007</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">38217</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">16459</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">43</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2008</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">41007</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">18185</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">44</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2009</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">45961</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">20849</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">45</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2010</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">50951</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 2cm;" valign="top" width="57"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">23306</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">46</span></div></td></tr></tbody></table><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nhưng tỉ lệ nữ giảng viên đại học có khác với tỉ lệ giảng viên cao đẳng? Số liệu Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy một bức tranh khác: tỉ lệ nữ giảng viên cao đẳng còn cao hơn tỉ lệ ở bậc đại học. Niên học 2010-2011 có 23622 giảng viên cao đẳng, và trong số này có 12051 nữ giảng viên, chiếm hơn phân nửa (51%) tổng số giảng viên cao đẳng. Khác với bậc đại học, tỉ lệ giảng viên nữ từ năm 1999 đến nay chỉ dao động trong khoảng 49-51%.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Dựa vào xu hướng tỉ lệ giảng viên cao đẳng và đại học, có thể rút ra hai nhận xét chính. Thứ nhất, càng lên cao thì tỉ lệ giảng viên nữ càng thấp. Thứ hai, nhưng xu hướng đáng mừng là số nữ giảng viên đại học tiếp tục tăng theo thời gian. Điều đáng chú ý là tỉ lệ nữ giảng viên đại học Việt Nam cao hơn so với Thuỵ Điển (46% và 36%). Những con số này có vẻ phù hợp với giả thuyết rằng ở Việt Nam nữ  không bị thiệt thòi như đồng nghiệp phương Tây.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Chú thích</b>:</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Danell R, Hjern M. Career prospects for female university researchers have not improved. Scientometrics 12/9/2012</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tôi cũng tò mò tìm hiểu xem tỉ lệ nữ sinh viên cao đẳng và đại học ra sao thì thu thập được số liệu trong Bảng 3 dưới đây. Bảng này cho thấy tỉ lệ nữ sinh viên cao đẳng nói chung cao hơn tỉ lệ nữ sinh viên đại học. Chẳng hạn như năm học 2010-2011 có trên 726 ngàn sinh viên cao đẳng, và trong số này có 53% là nữ. Trong cùng thời gian, số sinh viên đại học là 1.4 triệu, với 48% là nữ sinh viên. Tôi chỉ ngạc nhiên (hay nghi ngờ) con số tỉ lệ nữ sinh viên đại học năm 2006 quá cao (55%) so với những năm trước và sau đó. Số liệu của Việt Nam nhiều lần làm tôi thấy thót ruột!</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Bảng 3: Tỉ lệ nữ trong số sinh viên đại học và cao đẳng 1999-2010 </b></span><br /> <table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; margin-left: 5.4pt;"><tbody><tr><td rowspan="2" style="border: 1pt solid windowtext; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Năm </b></span><br /> </td><td colspan="2" style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 130.3pt;" valign="top" width="130"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Sinh viên cao đẳng </b></span></div></td><td colspan="2" style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 148.8pt;" valign="top" width="149"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Sinh viên đại học </b></span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tổng số</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">% Nữ</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tổng số</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">% Nữ</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1999</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">173,912</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">49</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">719,842</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">42</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2000</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">186,723</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">49</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">731,505</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">42</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2001</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">210,863</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">49</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">763,256</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">43</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2002</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">215,544</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">49</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">805,123</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">43</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2003</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">232,263</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">51</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">898,767</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">45</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2004</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">273,463</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">51</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,046,291</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">47</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2005</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">299,294</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">53</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,087,813</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">47</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2006</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">367,054</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">54</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,173,147</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>55 </b></span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2007</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">422,937</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">51</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,180,547</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">48</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2008</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">476,721</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">51</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,242,778</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">48</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2009</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">576,878</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">53</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,358,861</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">49</span></div></td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 54pt;" valign="top" width="54"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">2010</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 66.5pt;" valign="top" width="67"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">726,219</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 63.8pt;" valign="top" width="64"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">53</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 70.85pt;" valign="top" width="71"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1,435,887</span></div></td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 77.95pt;" valign="top" width="78"><div align="center" style="text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">48</span></div></td></tr></tbody></table></div>

Nữ giới bị thiệt thòi trong khoa học

Là nữ giới cũng có nghĩa là chịu nhiều thiệt thòi trong sự nghiệp, và tình trạng này thì đã tồn tại rất lâu. Nhưng trong thế kỉ 21, tình t...

Đọc thêm »

Sự thật được nói và nói về sự thật

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"> <style><!-- /* Font Definitions */ @font-face {font-family:Arial; panose-1:2 11 6 4 2 2 2 2 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536859905 -1073711037 9 0 511 0;} @font-face {font-family:Verdana; panose-1:2 11 6 4 3 5 4 4 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:3 0 0 0 1 0;} @font-face {font-family:"Cambria Math"; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536870145 1107305727 0 0 415 0;} @font-face {font-family:Cambria; panose-1:2 4 5 3 5 4 6 3 2 4; mso-font-charset:0; mso-generic-font-family:auto; mso-font-pitch:variable; mso-font-signature:-536870145 1073743103 0 0 415 0;} @font-face {font-family:"MS Mincho"; mso-font-alt:"ＭＳ 明朝"; mso-font-charset:128; mso-generic-font-family:modern; mso-font-pitch:fixed; mso-font-signature:-536870145 1791491579 18 0 131231 0;} /* Style Definitions */ p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal {mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; margin:0cm; margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman";} p.MsoListParagraph, li.MsoListParagraph, div.MsoListParagraph {mso-style-priority:34; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:36.0pt; margin-bottom:.0001pt; mso-add-space:auto; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman";} p.MsoListParagraphCxSpFirst, li.MsoListParagraphCxSpFirst, div.MsoListParagraphCxSpFirst {mso-style-priority:34; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-type:export-only; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:36.0pt; margin-bottom:.0001pt; mso-add-space:auto; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman";} p.MsoListParagraphCxSpMiddle, li.MsoListParagraphCxSpMiddle, div.MsoListParagraphCxSpMiddle {mso-style-priority:34; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-type:export-only; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:36.0pt; margin-bottom:.0001pt; mso-add-space:auto; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman";} p.MsoListParagraphCxSpLast, li.MsoListParagraphCxSpLast, div.MsoListParagraphCxSpLast {mso-style-priority:34; mso-style-unhide:no; mso-style-qformat:yes; mso-style-type:export-only; margin-top:0cm; margin-right:0cm; margin-bottom:0cm; margin-left:36.0pt; margin-bottom:.0001pt; mso-add-space:auto; mso-pagination:widow-orphan; font-size:12.0pt; font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-bidi-font-family:"Times New Roman";} .MsoChpDefault {mso-style-type:export-only; mso-default-props:yes; font-size:10.0pt; mso-ansi-font-size:10.0pt; mso-bidi-font-size:10.0pt; font-family:Cambria; mso-ascii-font-family:Cambria; mso-fareast-font-family:"MS Mincho"; mso-hansi-font-family:Cambria;} @page WordSection1 {size:612.0pt 792.0pt; margin:72.0pt 90.0pt 72.0pt 90.0pt; mso-header-margin:36.0pt; mso-footer-margin:36.0pt; mso-paper-source:0;} div.WordSection1 {page:WordSection1;} --></style> <br /><div class="MsoNormal"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Liên quan đến vấn đề truyền thông và khoa học, tôi lại có hân hạnh tiếp chuyện với phóng viên của <i style="mso-bidi-font-style: normal;">Sinh viên Việt Nam</i> (SVVN.vn) qua phóng viên Lê Ngọc Sơn trong chương trình “Khách mời”. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Bài này cũng đã khá lâu, và đa đăng trên báo giấy với cái tựa đề rất hay “Sự thật được nói và nói về sự thật”.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Giới báo chí phải nói là rất tốt trong sáng tạo chữ nghĩa. </span></div><a name="more"></a><br /> <div class="MsoNormal"><br /></div><div class="MsoNormal"><br /></div><div class="MsoNormal"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;">Nghĩ nhanh, nghĩ chậm </b></span></div><div class="MsoNormal"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpFirst" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;">SVVN: Khi một nhà khoa học đưa ra một thông tin mang tính khẳng định/ hay phủ định<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>sẽ phải cân nhắc những yếu tố nào, thưa GS? Đâu là điều cấm kỵ đối với một nhà khoa học khi đưa ra một thông tin?</i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;">NVT</b>: <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Thật ra, trong khoa học ít khi nào có những thông tin mang tính khẳng định.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Những thông tin liên quan đến dự báo, tiên lượng, chẩn đoán, v.v. lại càng mang tính bất định.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Do đó, khi đưa ra một thông tin về dự báo, ví dụ như dự báo động đất, thì nhà khoa học chỉ có thể nói đến xác suất động đất trong tương lai là bao nhiêu, chứ không ai dám nói “sẽ có” hay “sẽ không có” động đất.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Cái mâu thuẫn giữa kì vọng của công chúng (câu trả lời dứt khoát) và nhà khoa học (câu trả lời mang tính bất định) là ở điểm này. </span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Bởi vì thông tin mang tính bất định, nên việc đưa thông tin cần phải cân nhắc rất cẩn thận.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Chả thế mà trong khoa học có bộ môn <i style="mso-bidi-font-style: normal;">risk communication</i> – truyền thông về rủi ro.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Yếu tố cân nhắc là lợi ích và tác hại.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Lợi ích phải lớn hơn tác hại.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Nếu thông tin đưa ra sẽ giúp cho người dân tránh được sự mất mát về sinh mạng và tài sản, dù gây ra bất tiện, thì đó là điều nên làm.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Ngoài ra, còn có một nguyên lí khi đưa tin khoa học là <i style="mso-bidi-font-style: normal;">nguyên lí phòng ngừa</i>. Nguyên lí này có thể tóm lược như sau: khi có những đe doạ hay rủi ro lớn đến môi trường, chúng ta cần phải có những kế sách, chiến lược, hay biện pháp để phòng ngừa tai hoạ, cho dù kiến thức khoa học vẫn còn trong tình trạng bất định. Nói cách khác, theo nguyên lí này, chúng ta cần phải hành động trong tình huống nguy hiểm cho dù chứng cứ khoa học vẫn chưa đầy đủ. </span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;">SVV: Việc phản ứng trước các nguy cơ là điều khá dễ hiểu để giải thích cho việc người dân sống chung quanh ku vực Sông Tranh chạy khỏi nhà khi cảm nhận động đất?</i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">NVT</span></b><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">: <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Cơ chế nghĩ nhanh, nghĩ chậm (fast thinking, slow thinking) là một phát kiến của Giáo sư Daniel Kahneman và Amos Tversky (hai nhà tâm lí học người Do Thái).<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Kahneman được trao giải Nobel kinh tế học năm 2002, còn Tversky thì qua đời trước đó vài năm.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Trong một loạt thí nghiệm tâm lí mang tính tiền phong, Kahneman và Tversky chứng minh rằng con người chúng ta suy nghĩ theo hai cơ chế: nghĩ nhanh và nghĩ chậm.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Phát kiến này quan trọng vì nó bác bỏ niềm tin từ bao lâu nay rằng con người suy nghĩ một cách logic và rất “lí trí”, quyết định dựa vào lí lẽ cơ sở khoa học và có tính toán cẩn thận, nhưng Kahneman chứng minh rằng con người chúng ta đi đến quyết định theo cơ chế nghĩ nhanh hơn là nghĩ chậm. </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Suy nghĩ nhanh, theo cách nói ví von của người Việt chúng ta, là <i style="mso-bidi-font-style: normal;">trông mặt mà bắt hình dong</i>.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Tức là một cơ chế suy nghĩ dựa vào những tín hiệu sơ khởi, thay vì tính toán cẩn thận và suy đoán dựa vào logic.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Khi lái xe gắn máy trên đường đến một ngã tư, chúng ta có khi chỉ cần nhìn vào ánh mắt người lái xe đối diện để quyết định băng qua đường hay không.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Trước thông tin rằng tỉ lệ mắc bệnh ung thư cao hơn ở vùng nông thôn hơn vùng thành thị, chúng ta có thể nghĩ ngay rằng vì dịch vụ ý tế ở vùng nông thôn còn kém hơn vùng thành thị.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Nhưng nếu có thông tin cho rằng ung thư vùng nông thôn thấp hơn vùng thành thị, có lẽ chúng ta nghĩ rằng cư dân nông thôn không sống trong môi trường ô nhiễm như cư dân thành thị, nên cư dân nông thôn có nguy cơ ung thư thấp hơn thành thị. Việc người dân di tản khỏi khu vực Sông Tranh II có lẽ là một quyết định theo cơ chế nghĩ nhanh. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Chính cơ chế suy nghĩ nhanh này giúp cho con người tồn tại qua hàng triệu năm tiến hoá, dù cơ chế này có thể dẫn đến sai lầm.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;">Sự cẩn trọng </b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;">SVV: Giới học thuật có ngầm định quy ước d9a5o đức nào trong việc công bố thông tin khoa học, thưa ông?<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">NVT:</span></b><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"> Trong khoa học, có Qui ước Ingelfinger mà các nhà khoa học phải tuân thủ gần như tuyệt đối.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Theo Qui ước Ingelfinger, nhà khoa học chỉ cung cấp thông tin cho công chúng khi nào thông tin đó đã được công bố trên một tập san khoa học chuyên ngành, đã qua bình duyệt của các đồng nghiệp trong chuyên ngành. <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Nếu nhà khoa học tuyên bố rằng tế bào gốc có thể điều trị thành công một bệnh nào đó, mà chưa bao giờ công bố thông tin đó trên một tập san chuyên ngành, thì đó là một vi phạm Qui ước Ingelfinger.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Trước đây, khi một nhóm nhà khoa học của Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố rằng thịt chó gây ra bệnh tả, chúng tôi có chất vấn họ vì họ chưa bao giờ công bố một công trình nghiên cứu nào về mắm tôm và thịt chó với bệnh tả trên tập san chuyên ngành (và do đó họ làm không đúng theo Qui ước Ingelfinger).<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Tuy nhiên, Qui ước Ingelfinger không áp dụng cho những thông tin dự báo, như về khả năng động đất ở Song Tranh II. </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Cũng vì không tuân theo Qui ước Ingelfinger mà nhiều tác hại đã xảy ra ở Việt Nam. Cách đây khoảng 6 năm, </span><span style="color: #032726; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-bidi-font-style: italic; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">người ta dùng điện não đồ để “chẩn đoán” nghiện ma túy, và dẫn đến nhiều hệ quả nghiêm trọng.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Một đại uý trong quân độ tự tử vì anh được chẩn đoán là dùng ma tuý! <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Theo tôi biết thì phương pháp này chưa bao giờ được công bố trên một tập san chuyên ngành có bình duyệt.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span><span style="color: #032726; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Tuy nhiên, theo </span><a href="http://vietnamnet.vn/xahoi/doisong/2006/09/608642/"><span style="color: #005288; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">một giáo sư</span></a><span style="color: #032726; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Arial; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"> thì kĩ thuật xét nghiệm điện não đồ đã được nghiên cứu và kết quả đã “<i>được duyệt từ cấp Bộ đến cấp nhà nước. […] Đề tài này được đánh giá xuất sắc, phổ cập trên toàn quốc</i>”. Có thể nghiên cứu này xuất sắc qua thẩm định của các quan chức y tế, nhưng vì kết quả của công trình nghiên cứu này chưa được công bố trên một tập san y học có bình duyệt, nên rất mà khó biết giá trị khoa học của công trình nghiên cứu ra sao, và khi áp dụng cho công chúng thì dẫn đến hệ quả nghiêm trọng.<span style="mso-bidi-font-style: italic;"> <span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span></span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;">SVVN: Có trường hợp mà người dân/ công chúng cần biết sự thật, nhưng nhà khoa học vì một lý do nào đó không thể nói ra. Nếu rơi vào tình huống đó thì ông sẽ làm gì?</i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;">NVT</b>: <span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Tôi nghĩ thông tin khoa học thì phải minh bạch.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Tôi chưa nghĩ đến một tình huống nào mà nhà khoa học giấu thông tin, không chịu cung cấp thông tin cho công chúng.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tuy nhiên, cách thức cung cấp thông tin thì còn tuỳ tình huống. Tôi có thể lấy một ví dụ về thuốc để minh hoạ.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Một loại thuốc điều trị loãng xương rất hiệu quả, nhưng bằng chứng gần đây cho thấy thuốc có thể (chỉ “có thể” thôi) tăng nguy cơ rung nhĩ và hoại tử xương hàm, dù nguy cơ này rất thấp.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Trong tình huống đó, bác sĩ vẫn phải báo cho bệnh nhân biết rằng thuốc đem lại lợi ích lớn về giảm nguy cơ gãy xương, nhưng vẫn có nguy cơ thấp về rung nhĩ và hoại tử xương hàm.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;">SVVN: Thưa ông, lịch sử truyền thông về các vấn đề khoa học có từ bao giờ? Và ông có suy nghĩ gì khi quy chiếu vấn đề này với hiện thực Việt Nam?</i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;">NVT</b>: <span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>Tôi không am hiểu lịch sử truyền thông khoa học, nhưng đọc sách thấy người ta nói lịch sử của truyền thông khoa học có lẽ bắt đầu từ năm 1904, khi tờ <i>New York Times</i> có mục khoa học qua cây bút Carr van Anda. Mấy năm sau thì các báo có mục thông tin khoa học và y tế. Đến nay thì như chúng ta thấy, hầu như báo nào và đài phát thanh nào cũng có mục tin khoa học và y tế.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Phải nói rằng nhờ báo chí và truyền thông khoa học mà công chúng càng ngày càng biết đến khoa học nhiều hơn. Ngày nay, có khi chính nhà khoa học nghe đến những khám phá quan trọng qua báo chí hơn là qua tập san khoa học! </span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Ở nước ta, sự phát triển của truyền thông khoa học còn hạn chế, vì theo tôi biết, các báo đài vẫn thiếu phóng viên chuyên về mảng khoa học và y tế.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Lại có trường hợp phóng viên phụ trách mảng này nhưng chưa được đào tạo một cách bài bản.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Do đó, phần lớn phóng viên chỉ viết lại những thông cáo báo chí của các trung tâm khoa học.  Có người thậm chí xem phóng viên chỉ là cái loa cho giới khoa học tuyên truyền và tìm … tài trợ cho nghiên cứu. Ở vài nước như Trung Quốc, có phóng viên còn nhận tiền của giới khoa học để “đánh bóng” tên tuổi cho nhà khoa học!<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">SVVN: Và khi phóng viên không có kỹ năng đưa tin về thông tin khoa học, sẽ dẫn đến những hậu quả khó lường?<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">NVT:<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></b><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Đúng vậy.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Vì phóng viên chưa am hiểu hoạt động khoa học nên dẫn đến nhiều sự cố đáng tiếc, như sự cố bưởi và ung thư vú.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span>Năm 2007, một bản tin về bưởi và ung thư vú làm giảm giá bưởi từ 8.000-10.000 đồng/kílô xuống còn 1.000 đồng/kílô, và gây thiệt hại không ít cho nhiều nông dân sản xuất và doanh nghiệp phân phối bưởi, nhưng nghiên cứu này không đáng tin cậy.<span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-fareast-font-family: "Times New Roman"; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">Tôi muốn nhắc đến một ý mà tôi đã nói trước đây rằng giới truyền thông và khoa học có cùng một mục tiêu: đi tìm sự thật.  Nhưng thẩm định thế nào là sự thật không phải là một việc làm đơn giản.  Khoa học dựa vào sự thật hay <i>dữ liệu thật</i>.  Những sự thật phải được quan sát hay thu thập và đo lường bằng những phương pháp chuẩn.  Điều quan trọng và cần thiết trong khoa học là không chỉ sự thật, mà là dữ liệu có liên quan đến vấn đề.  Do đó, đối với báo chí, nếu chỉ đơn thuần cung cấp những dữ liệu, ý kiến, hay thậm chí con số từ một nghiên cứu chưa thể xem là bằng chứng khoa học được.  Phóng viên cần phải vượt ra ngoài những dữ liệu giới khoa học cung cấp, bằng cách phân tích và đối chiếu với bối cảnh cộng đồng để giúp cho người đọc (công chúng) hiểu vấn đề một cách thấu đáo.  Trong chiều hướng đó, hi vọng rằng những tiêu chuẩn trên đây sẽ giúp cho giới phóng viên nước ta, nhất là giới phóng viên khoa học, tiếp cận và thực hành truyền thông theo nguyên lí của truyền thông thực chứng.</span></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><br /></div><div class="MsoListParagraphCxSpMiddle" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;">SVVN: Xin cám ơn ông! </span></i></b></span></div><div class="MsoListParagraphCxSpLast" style="margin-left: 0cm; mso-add-space: auto;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b style="mso-bidi-font-weight: normal;"><i style="mso-bidi-font-style: normal;"><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: Verdana; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"><span style="mso-spacerun: yes;"> </span><span style="mso-spacerun: yes;">  </span></span></i></b><span style="mso-ascii-font-family: Cambria; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-hansi-theme-font: minor-latin;"></span></span></div></div>

Sự thật được nói và nói về sự thật

Liên quan đến vấn đề truyền thông và khoa học, tôi lại có hân hạnh tiếp chuyện với phóng viên của Sinh viên Việt Nam (SVV...

Đọc thêm »

Phiên toà về trách nhiệm khoa học

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><img alt="http://cmbe-cpms.anu.edu.au/files/styles/anu_narrow_200_200/public/ScienceCommunication.JPG" class="decoded" height="111" src="http://cmbe-cpms.anu.edu.au/files/styles/anu_narrow_200_200/public/ScienceCommunication.JPG" style="float: left; margin: 0px 0px 0px 5px;" width="111" />Hôm thứ Hai vừa qua (22/10), Chánh án Marco Billi của toà án tối cao Ý tuyên án 7 nhà địa chấn học Ý tội ngộ sát. Mỗi nhà khoa học lãnh bản án 7 năm tù giam. Bản án gửi một làn sóng sốc trong cộng đồng khoa học quốc tế. Trước sự đe doạ động đất ở thuỷ điện Sông Tranh II, phiên toà cũng gửi một tín hiệu cảnh báo về trách nhiệm xã hội của giới khoa học. </span></div><a name="more"></a><br /> <div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Để cảm nhận vấn đề hãy tưởng tượng một tình huống như sau. Bạn và gia đình sống trong một vùng có “tiền sử” động đất, mấy tuần nay, có nhiều cơn địa chấn và có người không phải là nhà khoa học dự báo rằng đó là tín hiệu của động đất. Bạn và gia đình thu xếp hành lí để “di tản” đến một vùng an toàn hơn. Nhưng một nhóm nhà khoa học địa vật lí với bằng cấp tiến sĩ dự báo rằng sẽ không có động đất, và khuyên bạn không cần di tản. Bạn nghe lời họ, ở lại, nhưng động đất xảy ra, và người trong gia đình bạn cùng với hàng trăm người khác bị tử vong. Bạn lâm cảnh “màn trời chiếu đất”, mất tất cả. Bạn chắc chắn rất giận các nhà khoa học. </span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tình huống trên không phải là tưởng tượng mà là thực tế đã xảy ra ở thành phố L’Aquila (Ý). L’Aquila là thành phố từng bị động đất, và chu kì gần như mỗi 300 năm. Từ tháng 10/2008 đến 1/2009, thành phố ghi nhận hơn 300 cơn địa chấn, làm dân chúng hoang mang. Người dân tìm cố vấn của các nhà khoa học địa vật lí chuyên về động đất, và trong một cuộc họp ngắn, các nhà khoa học ghi nhận rằng nguy cơ động đất là có tăng nhưng không cao, họ khuyên người dân không cần phải di tản. Nhưng ngày 6/4/2009, một trận động đất 6.3 độ richter xảy ra, làm thành phố tan hoang, <span>309 cư dân thành phố chết vì động đất, và hơn 1500 người bị thương tích. Hàng chục ngàn ngôi nhà của dân và nhiều toà nhà lịch sử bị tiêu huỷ. Hàng chục ngàn người sống trong cảnh màn trời chiếu đất. </span></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tháng 7/2010, công tố viên Fabio Picuti đưa 7 nhà khoa học thuộc <span>Ủy ban Quốc gia về Tiên đoán và Phòng chống những Nguy cơ lớn ra toà, vì ông cho rằng họ cẩu thả, không cảnh báo cho công chúng biết về nguy cơ động đất. (Có thể xem thêm chi tiết trong </span><a href="http://sgtt.vn/Thoi-su/168560/KY-1-Dan-dang-bi-mang-hay-nha-khoa-hoc-dang-phai-ra-toa.html"><span style="color: windowtext;">bài trước đây</span></a><span>). Phiên toà bắt đầu từ tháng 9/2011, nhưng mãi đến hôm qua mới có phán quyết sau cùng. Chánh án tuyên bố 6 nhà khoa học và một quan chức tội “ngộ sát”, và phạt 7 năm tù giam. Chánh còn ra lệnh </span><span>không cho 7 nhà khoa học giữ bất cứ một chức vụ nào trong hệ thống công quyền suốt đời, và phải bồi thường cho nguyên đơn 7.8 triệu Euro. </span></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><img alt="http://www.csmonitor.com/var/ezflow_site/storage/images/media/content/2012/1025-backchannel-blog-italy-quake-trial/14132031-1-eng-US/1025-backchannel-blog-Italy-Quake-Trial_full_600.jpg" class="decoded" height="321" src="http://www.csmonitor.com/var/ezflow_site/storage/images/media/content/2012/1025-backchannel-blog-italy-quake-trial/14132031-1-eng-US/1025-backchannel-blog-Italy-Quake-Trial_full_600.jpg" width="482" /></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: center;"><br /></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: center;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Thân nhân vui mừng trước bản án (ảnh: CSMonitor) </span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Bản án làm ngạc nhiên nhiều người. Ngay cả công tố viên cũng ngạc nhiên, vì công tố viên đề nghị bản án 4 năm tù giam. Phản ứng trước bản án, các nguyên đơn cho rằng công lí đã được thực thi. Nhưng giới khoa học thì rất sốc và có phần thất vọng. Nhà địa chấn học Susan Hough (Mĩ) cho rằng đây là một ngày buồn cho khoa học. Còn Tiến sĩ <span>Enzo Boschi, c</span><span>ự</span><span>u vi</span><span>ệ</span><span>n tr</span><span>ưở</span><span>ng Vi</span><span>ệ</span><span>n </span><span>đị</span><span>a </span><span>vật lí và núi lửa học</span><span>, ng</span><span>ườ</span><span>i c</span><span>ũ</span><span>ng b</span><span>ị</span><span> k</span><span>ế</span><span>t án, thì ng</span><span>ỡ</span><span> ngàng. Ông nói: Tôi th</span><span>ấ</span><span>t v</span><span>ọ</span><span>ng, tuy</span><span>ệ</span><span>t v</span><span>ọ</span><span>ng. Tôi ngh</span><span>ĩ</span><span> tôi s</span><span>ẽ</span><span> tr</span><span>ắ</span><span>ng án. Tôi v</span><span>ẫ</span><span>n không hi</span><span>ể</span><span>u tôi b</span><span>ị</span><span> t</span><span>ộ</span><span>i gì”. Theo phán xét của toà, họ phạm tội cung cấp thông tin “<i>không chính xác, không đầy đủ, và mâu thuẫn về nguy cơ động đất</i>”.</span></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b><span>Phiên toà về đánh giá rủi ro </span></b></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Phán quyết của toà án cũng làm cho giới khoa học thế giới quan tâm, nhưng họ hiểu lầm bản chất của vấn đề. Có người ví von rằng đây là phiên toà mang tính cách “Dị giáo” (mà Giáo hội Công giáo La Mã đã bỏ tù <span>Galileo Gallilei), thể hiện sự dốt nát của … quan toà Ý. Dốt là vì quan toà không biết rằng khoa học là bất định, và không ai có thể tiên đoán chính xác ngày tháng năm động đất. Các nhà địa chấn học có thể tiên đoán khá chính xác rằng một vùng nào đó sẽ có động đất trong vòng 100 năm, nhưng không ai có thể hay dám tiên đoán rằng động đất sẽ xảy ra vào lúc 10 giờ sáng ngày thứ Ba sắp tới. Không ai có thể tiên đoán như thế. Do đó, quyết định phạt tù các nhà khoa học khi họ tiên đoán sai tự nó đã phạm một sai lầm nghiêm trọng. </span></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nhưng công tố viên Picuti nhấn mạnh rằng phiên toà không phải chống lại khoa học, cũng không phải vì các nhà khoa học dự báo sai. Ông hoàn toàn hiểu rằng không một nhà khoa học nào có thể tiên đoán động đất chính xác đến từng ngày giờ hay địa điểm cụ thể. Tiến sĩ Vincenzo Vittorini, người có vợ và con chết trong trận động đất, cho rằng không ai muốn khởi tố khoa học ra toà, vì chúng ta đều biết rằng khoa học không thể tiên đoán động đất chính xác. Những gì chúng ta muốn biết là thông tin về rủi ro phải rõ ràng để đi đến quyết định và lựa chọn phương án đối phó. Nhưng tiếc thay, các nhà khoa học đã không cung cấp thông tin đầy đủ và rõ ràng cho người dân, và họ phải trả giá cho sự cẩu thả đó. <span></span></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Công tố viên Picuti tóm lược vấn đề một cách tinh tế và rất … khoa học. Ông nói các luật sư biện hộ (và cả các nhà khoa học ngoài cuộc trên thế giới đang lớn tiếng phê bình phiên toà) không phân biệt được <b><i>thiên tai</i></b> và <b><i>rủi ro thiên tai xảy ra</i></b>. Thiên tai chỉ có hai giá trị: có hay không có. Rủi ro là xác suất có giá trị từ 0 đến 1. Mặc dù không ai có thể tiên đoán thiên tai, nhưng các nhà khoa học có thể tiên đoán rủi ro thiên tai sẽ xảy ra. Điều này thì người viết bài này hoàn toàn đồng ý với công tố viên. Đúng là nhà khoa học không thể cho ra câu trả lời có hay không có động đất, nhưng với thông tin trong quá khứ và kinh nghiệm, nhà khoa học có thể đánh giá được xác suất động đất cao hay thấp. Do đó, những ai mỉa mai hay chỉ trích phán quyết của toà án có lẽ nên xem lại bản chất của vấn đề. </span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b><span>Phiên toà về trách nhiệm khoa học </span></b></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Phiên toà cũng có thể xem là phiên toà về trách nhiệm xã hội của giới khoa học. <span style="color: #1a1a1a;">Các nhà khoa h</span><span style="color: #1a1a1a;">ọ</span><span style="color: #1a1a1a;">c là nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng ng</span><span style="color: #1a1a1a;">ườ</span><span style="color: #1a1a1a;">i có </span><span style="color: #1a1a1a;">đặ</span><span style="color: #1a1a1a;">c quy</span><span style="color: #1a1a1a;">ề</span><span style="color: #1a1a1a;">n và </span><span style="color: #1a1a1a;">đặ</span><span style="color: #1a1a1a;">c l</span><span style="color: #1a1a1a;">ợ</span><span style="color: #1a1a1a;">i, nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ư</span><span style="color: #1a1a1a;">ng c</span><span style="color: #1a1a1a;">ũ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng là nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng thành viên trong xã h</span><span style="color: #1a1a1a;">ộ</span><span style="color: #1a1a1a;">i. Nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng thông tin c</span><span style="color: #1a1a1a;">ủ</span><span style="color: #1a1a1a;">a h</span><span style="color: #1a1a1a;">ọ</span><span style="color: #1a1a1a;"> </span><span style="color: #1a1a1a;">đượ</span><span style="color: #1a1a1a;">c </span><span style="color: #1a1a1a;">đ</span><span style="color: #1a1a1a;">ánh giá cao, và h</span><span style="color: #1a1a1a;">ọ</span><span style="color: #1a1a1a;"> bi</span><span style="color: #1a1a1a;">ế</span><span style="color: #1a1a1a;">t rõ </span><span style="color: #1a1a1a;">đ</span><span style="color: #1a1a1a;">i</span><span style="color: #1a1a1a;">ề</span><span style="color: #1a1a1a;">u này. Do </span><span style="color: #1a1a1a;">đ</span><span style="color: #1a1a1a;">ó, m</span><span style="color: #1a1a1a;">ộ</span><span style="color: #1a1a1a;">t trong nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng trách nhi</span><span style="color: #1a1a1a;">ệ</span><span style="color: #1a1a1a;">m c</span><span style="color: #1a1a1a;">ủ</span><span style="color: #1a1a1a;">a nhà khoa h</span><span style="color: #1a1a1a;">ọ</span><span style="color: #1a1a1a;">c là h</span><span style="color: #1a1a1a;">ọ</span><span style="color: #1a1a1a;"> ph</span><span style="color: #1a1a1a;">ả</span><span style="color: #1a1a1a;">i chia s</span><span style="color: #1a1a1a;">ẻ</span><span style="color: #1a1a1a;"> thông tin v</span><span style="color: #1a1a1a;">ớ</span><span style="color: #1a1a1a;">i công chúng. Ng</span><span style="color: #1a1a1a;">ườ</span><span style="color: #1a1a1a;">i dân s</span><span style="color: #1a1a1a;">ử</span><span style="color: #1a1a1a;"> d</span><span style="color: #1a1a1a;">ụ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng thông tin này nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ư</span><span style="color: #1a1a1a;"> là nh</span><span style="color: #1a1a1a;">ữ</span><span style="color: #1a1a1a;">ng ch</span><span style="color: #1a1a1a;">ỉ</span><span style="color: #1a1a1a;"> d</span><span style="color: #1a1a1a;">ẫ</span><span style="color: #1a1a1a;">n </span><span style="color: #1a1a1a;">để</span><span style="color: #1a1a1a;"> quy</span><span style="color: #1a1a1a;">ế</span><span style="color: #1a1a1a;">t </span><span style="color: #1a1a1a;">đị</span><span style="color: #1a1a1a;">nh. </span><b><span></span></b></span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Do đó, theo lí giải của công tố viên, vấn đề là trách nhiệm của nhà khoa học, của công chức. Là quan chức của nhà nước, họ có nhiệm vụ trước luật pháp; là nhà khoa học họ chịu trách về đánh giá và phân tích nguy cơ tiềm ẩn hay hiện có cho người dân. Trước đây, giới khoa học ít khi nào chịu trách nhiệm trước công chúng về những thông tin họ cung cấp. Những dự báo sai, những tiên đoán không xảy ra, nhà khoa học chẳng có vấn đề gì cả. Nhưng phiên toà này có lẽ sẽ thay đổi tình trạng đó. </span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Trong trường hợp này, các nhà khoa học đã thất bại trong trách nhiệm cung cấp thông tin. Thật ra, họ chẳng cung cấp thông tin nào cả. Theo tài liệu trong toà, các nhà khoa học họp trong nhiều giờ, sau đó bỏ đi mà không nói gì cả. Sau buổi họp, một phóng viên hỏi về nguy cơ thì một quan chức nói rằng “Cộng đồng khoa học nói rằng không có hiểm nguy, vì hiện năng lượng đang phóng ra. Tình hình có vẻ ổn”. Vị quan chức này còn nói đùa rằng người dân có thể về nhà và nâng li rượu! Một tuần sau, 309 người chết. Vị quan chức này là một trong 7 người bị tuyên án ngộ sát. </span></div><div style="margin-bottom: 13pt; text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Những sự kiện xảy ra cũng là một kinh nghiệm quí báu cho Việt Nam. Chúng ta biết rằng động đất càng ngày càng lớn chung quanh khu thuỷ điện Sông Tranh 2. Sau một phát biểu đầy tai tiếng của một nhà khoa học, tình hình có vẻ biến chuyển theo chiều hướng xấu hơn. Nhưng điều đáng ngạc nhiên là không một nhà khoa học hay tổ chức khoa học nào cung cấp thông tin về rủi ro động đất ra sao!   Phiên toà ở Ý có lẽ là một lời nhắc nhở về trách nhiệm xã hội của giới khoa học: đó là cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác về rủi ro của thiên tai. Phiên toà còn gửi một thông điệp cho các nhà khoa học phải học cách truyền đạt thông tin về rủi ro một cách hiệu quả và minh bạch. </span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Bài đã đăng trên <a href="http://sgtt.vn/Khoa-giao/171619/Phien-toa-ve-trach-nhiem-khoa-hoc.html" target="_blank"><em>Sài Gòn Tiếp Thị</em></a> tuần qua. </span></div><div style="text-align: left;"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span class="fullpost"> </span></span></div></div>

Phiên toà về trách nhiệm khoa học

Hôm thứ Hai vừa qua (22/10), Chánh án Marco Billi của toà án tối cao Ý tuyên án 7 nhà địa chấn học Ý tội ngộ sát. Mỗi nhà khoa học lãnh bả...

Đọc thêm »

Thêm một bộ trưởng Đức đạo văn?

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><img alt="http://www.mpq.mpg.de/cms/mpq/en/departments/quanten/homepage_cms/projects/qip/pics/phdhat.jpg" class="decoded" height="104" src="http://www.mpq.mpg.de/cms/mpq/en/departments/quanten/homepage_cms/projects/qip/pics/phdhat.jpg" style="float: left;" width="133" />Một bản tin ngắn trên tập san <a href="http://news.sciencemag.org/scienceinsider/2012/10/leaked-plagiarism-report-puts-ge.html" target="_blank">Science</a> tuần qua cho biết bà Annette Schavan, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đức đang bị điều tra vì nghi vấn đạo văn trong luận án tiến sĩ của bà hơn 30 năm trước. Thế là thêm một bộ trưởng Đức có nguy cơ bị mất chức vì đạo văn. Sự việc có ý nghĩa đến chính sách đào tạo tiến sĩ và hình thức thích hợp cho một luận án tiến sĩ.</span><br /><a name="more"></a><br /> <br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Mấy năm gần đây, việc truy tìm luận án của các chính khách Đức và Âu châu trở thành một loại thể thao học thuật của giới báo chí. Theo báo chí, đã có hơn 6 chính trị gia Đức phải rời chức vụ vì đạo văn. Còn nhớ trước đây cựu bộ trưởng Bộ Quốc phòng <a href="http://nguyenvantuan.net/education/3-edu/1209-zu-guttenberg-tra-lai-su-liem-chinh-cho-hoc-thuat-" target="_blank">Karl-Theodor zu Guttenberg</a> cũng phạm tội đạo văn, và từ chức vì tội này. Một số chính khách khác cũng chịu sự săm soi của các “activist” (qua trang web <span><a href="http://de.vroniplag.wikia.com/wiki/Home" target="_blank">VroniPlag</a>) về nạn đạo văn và đã kết cục xấu. Chẳng hạn như Jorgo Chatzimarkakis và Silvana Koch-Mehrin, cả hai là thành viên của Hạ nghị viện Châu Âu và là đảng viên của Đảng tự do, cũng bị cáo buộc đạo văn. Riêng Koch-Mehrin phải từ chức phó chủ tịch Hạ nghị viện Đức sau khi Đại học Heidelberg rút lại bằng tiến sĩ vì luận án có quá nhiều đạo văn.</span></span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nay thì đến trường hợp của bà Annette Schavan. Bà là đương kim bộ trưởng Bộ Giáo dục Đức, chức vụ bà giữ từ năm 2005 cho đến nay. Bà tốt nghiệp tiến sĩ năm 1980 với luận án “<i>Person and conscience – studies on conditions, need and requirements of today’s conscience</i>” từ Đại học Dusseldorf. Chuyên ngành của bà là khoa học giáo dục, triết học và thần học. Bà được xem là một bộ trưởng có tài, và được Đại học Free trao tặng chức danh giáo sư danh dự. Luận án của bà được đồng nghiệp đánh giá là một <span>“formidable accomplishment.” </span></span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tuy nhiên, vào tháng 5/2012, có người qua một trang web cáo buộc rằng luận án tiến sĩ của bà có dấu hiệu đạo văn. Website vừa đề cập liệt kê 50 ví dụ trong luận án 351 trang mà tác giả cho là không được trích dẫn hay ghi nhận một cách thích hợp. Đại học Dusseldorf lập tức mở cuộc điều tra, nhưng không nói bao giờ sẽ công bố kết quả. Bà Bộ trưởng thì tuyên bố dứt khoát rằng bà không đạo văn, và sẽ bảo vệ quan điểm đó đến cùng. Tuy nhiên, <i>Science</i> tiết lộ rằng một nguồn tin riêng cho biết có lẽ đại học sẽ có quyết định bất lợi cho bà bộ trưởng.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tuy nhiên, theo Science, trường hợp của bà Annette Schavan có lẽ không nghiêm trọng như của zu Guttenberg. Nhưng sự việc vẫn có thể gây tổn hại đến sự nghiệp của bà. Tạp chí <span><a href="http://www.spiegel.de/international/germany/merkel-cabinet-member-accused-by-university-of-plagiarism-a-861323.html" target="_blank">Der Spiegel </a> cho biết trường đại học đã thẩm định xong luận án và có đề nghị rút lại văn bằng tiến sĩ của bà, nhưng trường chưa quyết định sẽ tuyên bố vào lúc nào. </span></span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Qua những vụ việc này, có lẽ bài học là luận án tiến sĩ nên công bố quốc tế để tránh tình trạng cáo buộc đạo văn. Một khi nội dung nghiên cứu của luận án được công bố thì đó cũng là hình thức acid test để cộng đồng khoa học đánh giá. Còn không công bố thì rất khó biết luận án có nội dung gì mới hay xứng đáng với văn bằng được trao. Nhớ ngày xưa khi còn mài ghế nhà trường làm nghiên cứu, tôi rất bận tâm đến luận án, nhưng thầy hướng dẫn tôi không bao giờ nghĩ đến luận án. Ông nói (và tôi dịch nôm na): <i>lo công bố kết quả đi, luận án mày viết ra để ai đọc hả? Nó ở trên cái giá sách đó kìa, mà chính mày cũng chẳng thèm đọc</i>. Cứ mỗi lần có nghiên cứu sinh mới vào thì ông lại nói câu này. Không cần lâu tôi đã nhận ra ngay là công bố bài báo khoa học quan trọng hơn luận án. </span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Hiện nay, các trường đại học Úc có 3 xu hướng chính về luận án tiến sĩ. Xu hướng thứ nhất mang tính cổ điển trong giới khoa học xã hội, mà theo đó nghiên cứu sinh viết một monograph vài trăm trang mà không công bố quốc tế.  Xu hướng thứ hai là nửa monograph, nửa papers. Theo xu hướng này, nghiên cứu sinh công bố vài bài báo khoa học và dùng đó như là những chương trong phần kết quả, cộng với những nghiên cứu chưa công bố làm thành một luận án. Xu hướng thứ ba là theo phong cách Bắc Âu, tức là nghiên cứu sinh tập hợp 4 bài (ít nhất là 3 bài) thành một luận án và đệ trình để bảo vệ. Xu hướng 2 và 3 là phổ biến nhất, đặc biệt là trong các ngành khoa học tự nhiên và y sinh học; còn xu hướng 1 thì chỉ tồn tại phần lớn trong các ngành “soft science”. Phần lớn những chính khách làm nghiên cứu xã hội học, và luận án của họ ít khi nào được công bố, nên dẫn đến tình trạng như hiện nay. </span><br /><br /><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span class="fullpost"> </span></span></div>

Thêm một bộ trưởng Đức đạo văn?

Một bản tin ngắn trên tập san Science tuần qua cho biết bà Annette Schavan, Bộ trưởng Bộ Giáo dục Đức đang bị điều tra vì nghi vấn đạo văn...

Đọc thêm »

Đại học Nga so với đại học phương Tây như thế nào?

<div dir="ltr" style="text-align: left;" trbidi="on"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><img alt="http://www.linkturs.com/spaw2/uploads/images/vishaja_skola_ekonomiki_logo.gif" class="decoded" height="155" src="http://www.linkturs.com/spaw2/uploads/images/vishaja_skola_ekonomiki_logo.gif" style="float: left;" width="125" /><em>Scientometrics</em> mới công bố một phân tích rất thú vị về so sánh năng suất khoa học giữ hai đại học của Nga và một số đại học phương Tây. Bài báo có vài thông tin quí, nên tôi thu thập và trích dẫn ra đây để chúng ta cùng tham khảo. Nói chung, kết quả so sánh cho thấy 2 đại học Nga (HSE và MSU) không khá hơn so với những đại học “làng nhàng” của phương Tây.</span><br /><a name="more"></a>  <br /> <br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Trong bài này, tác giả so sánh các chỉ số về đầu ra của nghiên cứu khoa học giữa 6 đại học. Đó là các trường Higher School of Economics (HSE), Lomonosov Moscow State University (MSU), University of Mississippi, University of Newfoundland, Université de Nantes, và Leibniz Universitat Hannover. Tác giả thu thập dữ liệu về số giảng viên / giáo sư, thư viện, và ấn phẩm khoa học công bố trong năm 2009 của từng đại học.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Ở Nga mới xuất hiện một đại học có tên là Higher School of Economics (HSE). Sau khi xã hội chủ nghĩa bị sụp đổ và Liên bang Xô Viết bị tan rã, một nhóm giáo sư và học giả (tuổi trung niên) đứng ra soạn đề cương và lập ra trường vào năm 1992. Mục tiêu của trường là rập khuôn các trường kinh tế ở phương Tây. Có lẽ cách đặt tên chịu ảnh hưởng của London School of Economics.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Đại học Quốc gia Moscow là đại học lâu đời nhất, và chắc là uy tín nhất của Nga. Được thành lập từ 1755 như là một “đại học liên bang” (hiểu theo nghĩa ngân sách do chính phủ liên bang quyết định). MSU xem họ có sứ mệnh gìn giữ và đặt chuẩn mực học thuật cho các đại học Nga.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Đại học Mississippi là đại học tầm trung bình, đứng hạng 143 (trong số 262) của Mĩ trong bảng xếp hạng đại học của Mĩ <i>US News and World Report.</i> Đại học Newfoundland cũng có vị trí tương tự như Mississippi.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Câu hỏi mà nhà nghiên cứu đặt ra là sau 20 năm cải cách, 2 đại học hàng đầu của Nga có thành tựu như thế nào so với các đại học tầm trung của phương Tây. Tác giả không so sánh với các đại học hàng đầu của phương Tây, vì nghĩ rằng hai đại học của Nga chưa ở tầm vóc hàng đầu thế giới. Kết quả so sánh có thể tóm lược trong bảng dưới đây:</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Bảng 1: So sánh một số chỉ tiêu đầu vào và đầu ra về nghiên cứu khoa học </b></span><br /> <table border="1" cellpadding="0" cellspacing="0" style="border-collapse: collapse; margin-left: 5.4pt;"><tbody><tr><td style="border: 1pt solid windowtext; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Chỉ tiêu </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>HSE </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>MSU </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>UMiss </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>MUN </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Nantes </b></span><br /> </td><td style="border-color: windowtext windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: solid solid solid none; border-width: 1pt 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Hannover </b></span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nước</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nga</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nga</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Mĩ</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Canada</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Pháp</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Đức</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Số giảng viên</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1491</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">5923</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">729</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1047</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1569</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1120</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Thu nhập (revenues, triệu USD)</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">199.4</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">~1000</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1005</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">337.5</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">378.4</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">398.5</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Thư viện: số ấn phẩm</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">~74,000</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">~10 triệu</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1.9 triệu</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">~1.9 triệu</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">500,000</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">8.2 triệu</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Số công trình công bố ISI năm 2009</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">45</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">3587</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1382</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">826</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">860</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1105</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Số công trình trên mỗi giảng viên</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.03</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.61</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">1.90</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.79</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.55</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">0.97</span><br /> </td></tr><tr><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext; border-right: 1pt solid windowtext; border-style: none solid solid; border-width: medium 1pt 1pt; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.5pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Số công trình về kinh tế</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.9pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">5</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.55pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">3</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.3pt;" valign="top" width="58"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">46</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 58.95pt;" valign="top" width="59"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">11</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 59.7pt;" valign="top" width="60"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">22</span><br /> </td><td style="border-color: -moz-use-text-color windowtext windowtext -moz-use-text-color; border-style: none solid solid none; border-width: medium 1pt 1pt medium; padding: 0cm 5.4pt; width: 65.5pt;" valign="top" width="66"><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">36</span><br /> </td></tr></tbody></table><span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><span style="text-decoration: underline;">Chú thích</span>: <b>HSE</b> = Higher School of Economics; <b>MSU</b> = Lomonosov Moscow State University; <b>UMiss = </b>University of Mississippi; <b>MUN </b>= University of Newfoundland; <b>Nantes = </b> Université de Nantes; <b>Hannover</b> = Leibniz Universitat Hannover. <span style="text-decoration: underline;">Nguồn</span>: (1).</span><br /> <br /><span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Tuy mới thành lập, trường HSE có đến 1491 giảng viên / giáo sư (sẽ viết tắt là giảng viên). Mỗi năm thu nhập gần 200 triệu USD, nhưng mỗi năm chỉ công bố được 45 bài báo khoa học. Tính trung bình, số bài báo khoa học trên mỗi giảng viên chỉ 0.03.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Đại học MSU có năng suất cao hơn. Với 5923 giảng viên và thu nhập 1 tỉ USD, trường này công bố được 3587 bài báo khoa học năm 2009. Năng suất khoa học trung bình cho mỗi giảng viên là 0.61, cao hơn HSE rất nhiều.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Nhưng năng suất khoa học của MSU vẫn còn rất thấp so với Đại học Mississippi. Đại học Mississippi chỉ có 729 giảng viên, nhưng ngân sách 1 tỉ USD, và công bố được 1382 bài báo khoa học. Tính trung bình mỗi giảng viên công bố gần 2 bài báo khoa học mỗi năm, và năng suất này cao nhất trong số 6 trường cùng đẳng cấp được so sánh. Năng suất khoa học của Mississippi cao gần gấp 2 lần so với ĐH Hannover, và 4 lần so với ĐH Nante của Pháp.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Thật ra, qua số liệu này và <a href="http://nguyenvantuan.net/education/3-edu/1577-doc-danh-sach-vien-truong-2012-cua-scimago-" target="_blank">so sánh với các trường trong vùng Đông Nam Á</a> chúng ta dễ dàng thấy năng suất khoa học của trường MSU của Nga chỉ tương đương với ĐH Mahidol, Chulalongkorn và Malaya. Nhưng MSU còn kém hơn khá xa khi so với ĐHQG Singapore (mỗi năm công bố trên 5000 bài, cao hơn MSU khoảng 40%). Tuy nhiên, chưa thể so sánh chất lượng nghiên cứu vì bài báo không đề cập đến. Nhưng bài báo có đề cập đến tình trạng tự trích dẫn (self-citation) rất cao trong giới khoa học Nga, dù công trình của họ ít được đồng nghiệp ngoại quốc trích dẫn.</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">Các đại học Nga (như MSU và HSE) đã dùng chuẩn mực của phương Tây trong việc đánh giá nghiên cứu khoa học sau khi Liên Xô sụp đổ. Bài báo này muốn hỏi rằng sau một thời gian dài “làm theo Tây” như thế, họ có cải tiến gì hay không? Tác giả kết luận rằng không thành công (“Efforts to adapt Western standards of academic management as exemplified by the HSE have not been successful so far.”)</span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;"><b>Tham khảo: </b></span><br /><br /> <span style="font-family: Verdana,sans-serif;">(1) Oleinik A. Publication patterns in Russia and the West compared. Scientometric 2012; 93:533-51.</span></div>

Đại học Nga so với đại học phương Tây như thế nào?

Scientometrics mới công bố một phân tích rất thú vị về so sánh năng suất khoa học giữ hai đại học của Nga và một số đại học phương Tây. Bà...

Đọc thêm »